De Peueraar 5, januari 1991

Auteur:


(boekrecensie)

Het gelijk van het genoeg

Met dit boek zet Henk van Arkel van de milieugroep Actie Strohalm zijn ideeën uiteen over economie, milieu, geld en belasting. Actie Strohalm, ontstaan in 1970, is een van de weinige milieugroepen die er op is blijven hameren dat de groei van de productie de kern van het milieuprobleem is.

Van Arkel beschrijft op een originele en diepdoordachte manier de oorzaken van de milieuproblematiek en de armoede in de wereld. In dit alles-hangt-met-alles-samen-boek kom je inderdaad alles tegen: ethisch sparen, de filosofie van inheemse volken, een rentevrij geldsysteem, de gedachte van één wereld of geen wereld, het basisinkomen, een milieubelasting in de vorm van ecotax, enzovoorts.

Een van de belangrijkste oorzaken van de armoede is maar weinig bekend: de rente. Rente wordt betaald door wie geld tekort komt, aan wie geld over heeft. Een voortdurende geldstroom van arm naar rijk is het gevolg. De schuldenlanden in de Derde Wereld moeten momenteel veel meer aan het rijke Westen betalen aan rente dan ze ontvangen aan ontwikkelingshulp. Willen we overleven op aarde, dan moet de economische groei gestopt worden. In de huidige economie is groei noodzakelijk. In het bedrijfsleven is stilstand achteruitgang! Er is sprake van regelrechte groeidwang!

Van Arkel pleit voor een rentevrij geldsysteem ("vrijgeld"). Geld en rente blijken niet onlosmakelijk met elkaar verbonden te zijn. Geld zonder rente is mogelijk. In de loop der tijden is al op verschillende plaatsen geprobeerd om rentevrij geld in te voeren. De ervaringen met dit systeem waren zo positief dat Van Arkel het als een van de oplossingen ziet voor de huidige wereldproblemen. Verder propageert hij ook het idee van een milieubelasting, de ecotax. Deze zou geheven moeten worden over energieverbruik, verbruik van schaarse grondstoffen, productie van schadelijke afvalstoffen, en dergelijke. Er blijkt een opmerkelijk verschil te bestaan tussen het milieubewustzijn van mensen en hun milieuvriendelijk gedrag.

Milieuvriendelijk gedrag is voor de meeste mensen te duur om het consequent toe te passen (vooropgesteld dat de wil in elk geval aanwezig is). Ecotax zou daar verandering in kunnen brengen.

Al deze gedachten zijn onderdeel van een kijk op onze wereld, onze samenleving, die geheel verschilt van de nu heersende. In ons eigen bewustzijn leren we, in de Westerse cultuur, dat we "apart" zijn en boven de wereld om ons heen staan. Het geldstelsel en bet belastingstelsel hebben de basis gelegd voor een "eiland-cultuur", waarin ieder mens op zichzelf leeft. We zullen volkomen van gezichtspunt moeten veranderen en weer moeten leren dat we niet alleen individuen zijn, maar dat we ook verbonden zijn met alles op deze planeet, met de levende en de dode elementen daarvan. We zullen verantwoordelijkheid moeten durven te nemen. Verzet en burgerlijke ongehoorzaamheid moeten een gewoonte worden, en geen uitzondering. De gewoonte om de verantwoordelijkheid weer in eigen hand te nemen en af te pakken van instanties, bedrijven en groepen die voortkomen uit de bestaande scheve machtsverhoudingen.

Het gelijk van het genoeg, Henk van Arkel. Uitgeverij: Actie Strohalm, 22,50.

Terug