Lokaal Kabaal 12, december 1995
Auteur: Harry Westerink
Zwarte horizonten
We weten het allemaal wel. Het fascisme in Europa rukt opzienbarend op. We lezen in de krant over zogenaamde incidenten en dat was het weer. We hebben het geweten en de meesten onder ons zijn het snel vergeten. In "Zwarte horizonten" van Jos vander Velpen, auteur van "Daar komen ze aangemarcheerd", staat het pijnlijk nauwkeurig geboekstaafd. Vander Velpen heeft extreem-rechts in Europa overzichtelijk in kaart gebracht. Vooral de situatie in Italië, Frankrijk, Duitsland en Oostenrijk komt aan de orde. De schrik slaat je om het hart. Vander Velpen laat zien dat het fascisme na de Tweede Wereldoorlog geen strobreed in de weg is gelegd. Veel nazi's en collaborateurs zijn niet of nauwelijks berecht. Eind jaren veertig werden alweer fascistische partijen opgericht. Ze konden betrekkelijk rustig hun gang gaan en opnieuw een machtsfactor van betekenis worden. Alsof er niets was gebeurd.
Extreem-rechts maakt vandaag de dag gebruik van een drietal technieken: de controle over massamedia (denk aan Berlusconi in Italië), het consequent ophouden van de democratische schijn, en de revisie van de geschiedenis, zoals de ontkenning van de Holocaust. In heel Europa grijpen fascisten hun kansen. In Duitsland bestaan nu al zo'n 80 (!) extreemrechtse partijen en zo'n 130 (!) fascistische tijdschriften.
Je vraagt je af waar het heen moet. Wie gaat het fascisme stoppen? "Zwarte horizonten" gaat hier niet op in. Antifascistisch verzet is er wel, maar het is zwak en verdeeld. Om toch wat hoop en geloof te behouden zou het een goede tip zijn als Vander Velpen daarover eens een overzichtswerk zou schrijven. Nu kan dat nog. Straks worden zijn boeken misschien verbrand.
Zwarte horizonten, Jos vander Velpen. Uitgeverij: Van Halewyck/Papieren Tijger, ƒ 39,90.