Lokaal Kabaal 12, december 1995
Auteur: Gerrit de Wit
Leidse daklozen, verenigt U!
De gemeenteraad wil geen geld vrijmaken voor een sociaal pension voor dak- en thuislozen. En de bestaande opvangmogelijkheden worden tegengewerkt. Leidse daklozen zouden er goed aan doen om het heft in eigen hand te nemen en nachtopvang af te dwingen. Utrechtse daklozen gingen hen hierin voor.
De laatste tijd nam het aantal dak- en thuislozen in Nederland en ook in Leiden schrikbarend toe. De forse huurverhogingen, het afbouwen van de huursubsidies en het achterblijven van uitkeringen zijn daar voor een groot deel de oorzaak van. De gemeente schiet ernstig tekort als het gaat om het bijstaan van de slachtoffers van het al jaren durende bezuinigingsbeleid. Slechts incidenteel, als het erg koud is, wil Sociale Zaken nog wel eens geld uit een potje trekken om onderdak te betalen.
Commercieel?
Pensionhouder Jan van Herwaarden is ook bijzonder verwonderd over de opstelling van de gemeente. Hij is bereid voor 45 gulden per persoon per nacht daklozen onderdak te bieden in zijn hotel aan de Witte Singel. "Al jarenlang wonen in mijn pension mensen van verschillend pluimage. Studenten, buitenlandse toeristen, krakers en hoogleraren. Afgelopen jaar nog heeft de gemeente op haar kosten groepen asielzoekers en daklozen bij me ondergebracht. Rustige mensen, die niemand enige overlast bezorgden. Hooguit viel op het uiterlijk wel eens wat aan te merken. Armoede laat zich nu eenmaal zien."
Toch was het diezelfde gemeente die in juni twee etages van het pension vergrendelde, omdat de veiligheid niet in orde was. Van Herwaarden had al een plan tot verbetering klaarliggen. Door gemeentelijke procedures en een rechterlijke uitspraak in verband met overlast kan hij dat plan niet uitvoeren. Hij mag nu nog maar maximaal vijf kamers verhuren. Van Herwaarden: "Jammer, want het is voor de gemeente aanzienlijk goedkoper om in mijn pension meer daklozenvoorzieningen aan te brengen dan om een heel nieuw pension op te zetten." En Van Herwaarden zelf zou er ook wel bij varen.
Kort geleden werd de vergrendelde tweede etage van het pension gekraakt door een dakloos gezin. Van Herwaarden: "Het ging om een gezin dat al langer in het pension woonde. Zij moesten echter plaats maken voor een gast die het commerciële tarief wenste te betalen. Toen wees ik hen op de leegstaande etage. Het gezin heeft toen zelf de conclusie getrokken. Ik vind de kraak prima. Ik kan zo'n gezin toch niet zomaar op straat zetten!?"
Zelfbeheer
Utrecht is een stad waar creatiever om wordt gegaan met het tekort in de winter aan nachtopvang voor dak- en thuislozen. Een grote groep daklozen en sympathiserende krakers, verenigd in Stichting Nachtopvang in Zelfbeheer (NOIZ), waren de afwachtende houding van de gemeente zat. Ze hadden het koud en bezetten in december 1994 een pand. De gemeente was niet blij met de actie. Maar door politieke druk kreeg het NOIZ in februari dit jaar van de gemeente prefab-wooncontainers. Daar konden 25 daklozen voor nachtopvang terecht.
Medewerker Joost is er blij mee dat daklozen zelf alle zaken kunnen regelen zonder directe hulp van welzijnswerkers. "Voor veel mensen is hulpverlening niet meer effectief. Het hele circuit is doorlopen zonder resultaat of men heeft geen zin in 'deskundige' hulp van iemand die problemen probeert op te lossen met boekenwijsheid en voor de rest wereldvreemd is. Bij het NOIZ draaiden tien daklozen zelf het nachtopvanggedeelte. Verder waren er nog drie niet-daklozen bij het project betrokken. Toch waren er wel problemen en incidenten. De voorwaarden waren absoluut niet ideaal, maar de nachtopvang heeft goed gedraaid en 2009 overnachtingen mogelijk gemaakt. En daar was het tenslotte allemaal om begonnen."
Toen de winterperiode in mei afliep, haalde de gemeente de wooncontainers weer weg. In oktober is de nachtopvang in de containers weer van start gegaan. Wederom in zelfbeheer.