Lokaal Kabaal 12, december 1995
Auteur: Gerrit de Wit
Arbeidsdwang voor werklozen
Werk, werk en nog eens werk. Lang leve het bedrijfsleven. Onder dat motto levert het Gemeenschappelijk Administratiekantoor (GAK) sinds 15 november op aanvraag werklozen aan Leidse uitzendburo's. Volgens GAK-directeur Moeleker is er geen sprake van dwang. "We gaan ervan uit dat een werkloze graag weer aan de slag wil. Ook al is dat maar voor één dag." Hoe zit het met de rechten van de betrokken werklozen?
Het GAK en de uitzendburo's hebben afgesproken dat de uitzendburo's vacatures melden bij de afdeling WW van het GAK. Die verwijst zo snel mogelijk werklozen door die aan de gestelde criteria voldoen. Vervolgens bekijkt het uitzendburo of de werkloze wel of niet in aanmerking komt voor de vacature. Moeleker: "Gunstig is dat er vaak een vaste baan ontstaat uit uitzendwerk. Daarom gaan we ervan uit dat de meeste werklozen blij zijn met deze samenwerking. Wie weigert moet rekening houden met een sanctie op zijn uitkering." Van Hees van de Dienstenbond FNV is zeer verbaasd over Moelekers uitspraken: "Het is onzin dat uit uitzendwerk vaak een vaste baan voortvloeit. Dat is een reclamepraatje. En wat Moeleker zegt over dwang is ook vreemd. Als gedreigd wordt met sancties op de uitkering, is er zeker sprake van dwang!"
Slechte arbeidsvoorwaarden
Een steeds groter deel van de beroepsbevolking werkt via uitzendburo's op los-vaste basis. Vooral het armere en minder opgeleide deel van de werkzoekenden probeert via de buro's aan de slag te komen. Ze hebben weinig invloed op de arbeidsomstandigheden. Voorts kunnen werknemers op elk moment de laan uitgestuurd worden.
Ondernemers willen met flexibele arbeid het produktieproces goedkoper maken. Van Hees moet weinig hebben van uitzendwerk. "Wij hebben jarenlang tegen dat werk gevochten. Het tast vaak de rechtspositie van werknemers aan. Helaas is uitzendwerk niet meer uit te bannen. Het enige dat wij nog kunnen doen is het werk aan wettelijke regels te binden."
Van Hees ziet de overeenkomst tussen het GAK en de uitzendburo's als een uitermate bedreigende ontwikkeling. "Werklozen hebben behoefte aan een vaste baan met een goede rechtspositie. Maar zo wordt het werkgevers wel erg aantrekkelijk gemaakt om meer werk te flexibiliseren. Ik betreur dat het GAK daaraan meewerkt. Straks gaan "GAK-werklozen" de werkzoekenden verdringen die alleen via uitzendburo's aan een baan kunnen komen."
FNV werkt mee
Vakbonden staan niet bekend om hun strijd tegen flexibilisering. Het lijkt er vaak op dat ze er juist aan meewerken. Vakbondsleden van vroeger zouden zich in hun graf omdraaien. Zo schrijft de bond van Van Hees in haar nota Arbeidsvoorwaardenbeleid 1996 dat "de inzetbaarheid van vast personeel moet worden vergroot. Meer variatie in de werktijden moet bedrijven in staat stellen sneller te reageren op veranderingen."
Peeters van de FNV Zuid-Holland gaat ook een eind mee met de wensen van het bedrijfsleven. "Wij zijn niet tegen overeenkomsten tussen het GAK en uitzendburo's. Er zijn namelijk gewoon te weinig reguliere banen." Peeters geeft toe dat het FNV zo meewerkt aan de verdere uitholling van de rechten van werknemers en aan de groei van flexibele banen. "Maar we proberen natuurlijk wel invloed uit te oefenen. Ook al is dat in de praktijk erg moeilijk."