Lokaal Kabaal 12, december 1995
Auteur: Eric Krebbers
"De politie staat in lichterlaaie"
De politie voert actie tegen het beleid van minister Dijkstal. Overal in het land steunt de korpsleiding haar agenten. Zo niet in de politieregio Hollands Midden. Korpsbeheerder burgemeester Goekoop en korpschef Van Hulst kiezen de kant van de minister. Hogendoorn van de Nederlandse Politie Bond (NPB) heeft wel een idee hoe dat komt.
Op 30 november had Hollands Midden een primeurtje. Voor het eerst staakte de politie. Alle wijkbureaus gingen dicht. Drie weken daarvoor draaiden de agenten uit protest al eens zondagsdiensten. Ze troffen hun baas in de portemonnee door geen bonnen uit te delen en de helft van de agenten in onze regio liep mee in een demonstratie.
Flexibiliseren
Minister Dijkstal wil de politiemensen "flexibiliseren" door salarisverminderingen. Hij pakt een deel van hun salaris af, dat ze alleen kunnen terugverdienen door onregelmatige diensten te draaien. Hogendoorn: "Maar met name oudere agenten, die juist aan een wat rustiger kantoorbaan toe waren, kunnen dat onregelmatige werk niet meer aan. Sommige agenten zien zo hun inkomen met 4000 gulden per jaar teruglopen. En het is maar de vraag of dat geld echt via overwerk weer bij ons komt. De korpsleiding van Hollands Midden mag ook besluiten het bijvoorbeeld in nieuw materiaal te stoppen. En Van Hulst kennende..." Ondertussen loopt de werkdruk voor de agenten nog verder op. Dat heeft te maken met de groeiende groep mensen die naar de rand van de samenleving gedrukt wordt. De politie wordt ingezet om hen onder de duim te houden.
Interne klassenstrijd
Halverwege de vorige eeuw werd de sterk verarmde Nederlandse bevolking steeds oproeriger: de klassenstrijd. Tot dan toe stond alleen het leger tussen de bezitters en de bezitlozen. De behoefte groeide aan een knokploeg die van dag tot dag ingezet kon worden. Dat werd de politie, een organisatie vol laag opgeleide, rechtse en autoriteitsgevoelige jongens uit achterstandsbuurten. Een klein deel van de onderklasse werd aldus betaald, bewapend en ingezet tegen de rest. Ook tegenwoordig zijn de meeste agenten verre van links. Toch snappen ook zij wel dat de mensen aan de top niet hun beste vrienden zijn. Het is een verstandshuwelijk: geld voor geweld.
"De grote baas" wordt zwaar gewantrouwd. "De arrogantie van de minister irriteert ons mateloos. Die man weet absoluut niet wat politiewerk inhoudt", zo zei een woedende agent, en "als wij onregelmatige diensten draaien ligt de minister te slapen". Op zijn beurt vertrouwt de minister zijn agenten niet. Hij laat de telefoongesprekken tussen de bondsvoorzitters en leden van het landelijk actiecomité afluisteren. Een actie bij Hollands Midden lekte op die manier tevoren uit.
Verlof
Hollands Midden is steeds de eerste regio waar de agenten hun eisen kracht bijzetten met acties. Goekoop en Van Hulst gaan "akkoord met de stakingen, mits het werk doorgaat". Van Van Hulst mogen de agenten gerust verlofdagen opnemen om te staken. Doen ze dat niet, dan wacht een strafkorting. Van Hulst heeft zijn 8 districtchefs opgedragen de actievoerders individueel aan te pakken om zo de actiebereidheid te breken. Smit, actiecoördinator van Hollands-Midden, sprak van intimidatie. De agenten willen in het geval van korting op hun verlofdagen hun baas op kosten jagen door massaal bezwaarschriften in te dienen.
Inlikken
In Amsterdam liep de korpsleiding voorop bij de demonstraties. In Leiden dreigde Van Hulst met een kort geding indien niet alle taken normaal worden uitgevoerd. Hij wilde "de regie behouden". De agenten zegden daarop het vertrouwen op in Goekoop en Van Hulst. De landelijke NPB-voorzitter Van Duijn dreigde zelfs 10.000 agenten op de twee af te sturen.
Verwijzend naar de actieleus "De politie staat in lichterlaaie" zei Goekoop: "Ik hoop dat de vlam snel dooft." Zijn loyaliteit aan het ministerie is eenvoudig te verklaren. De burgemeester is een bekend gezicht in hogere kringen. Zo is hij onder meer lid van de VVD-politiecommissie, voorzitter van de politie-opleidingsschool en lid van de bestuursraad van het Landelijke Selectie en Opleidingsinstituut Politie. Hij is tevens kantonrechter te Amsterdam en heeft uiterst rechts-conservatieve ideeën over "onafhankelijke rechtspraak". Onlangs zei hij nog dat rechters, net als hij, sympathie moeten hebben voor de overheid. Bij meer progressieve initiatieven lijkt hij uitsluitend betrokken te zijn vanwege zijn marktwaarde: zijn erelijstje moet nog langer. Zo is hij de niet onomstreden voorzitter van de Raad van Rechtsbijstand, de vergadering van de Bureaus voor Rechtshulp. Menig vergadering van dit orgaan kan geen doorgang vinden wegens zijn afwezigheid.
Ook Van Hulst speelt de tough guy omdat hij graag hogerop wil. Hogendoorn: "Hij hoopt binnenkort benoemd te worden in de Raad van Hoofdcommissarissen, dat zou ermee te maken kunnen hebben."