Witte blinde vlekken tijdens het Marxisme Festival van de Internationale Socialisten

Programmafolder

“Nog altijd is er sprake van institutionele ongelijkheid. Nog altijd is er niet alleen racisme op basis van huidskleur, maar ook cultureel racisme. Dat laatste racisme uit zich in het afwijzen of het minderwaardig verklaren van gewoonten, het geloof, het gedrag of de ‘normen en waarden’ van groepen mensen. Het is een vorm van racisme waarmee wij witte westerlingen moeiteloos vol kunnen houden dat we tolerant, verlicht en ‘kleurenblind’ zijn – voor ons maakt kleur niet uit, wat wel van belang is hoe ‘die mensen’ zich gedragen, hoe ze zich kleden om vervolgens te kunnen oordelen dat ze zich niet voldoende ‘aanpassen’ als ze zich hechten aan hun eigen eigenheid.”

Bovenstaande citaat is geschreven door intersectioneel feministe en auteur Anja Meulenbelt. In haar nieuwste boek “Brood en rozen. Over klasse en identiteit”. Een aanrader!

Met die tekst in mijn achterhoofd, wil ik mijn licht eens werpen op het tweedaagse Marxisme Festival van de Internationale Socialisten (IS). Op de programmering, de sprekers, de ruimten, de foto’s, de filmopnames, de publicaties en de verslaglegging op social media (de beeldvorming), en de safe spaces.

Het gaat om een belangrijk festival, en ik wil de IS bedanken voor het organiseren. Het is geweldig dat er kinderopvang is en vegan food. Maar ik heb ook kritiek.

Als je kijkt naar de folder met het programma is het eerste dat opvalt de foto op de voorkant van vrouwen met leuzen in hun handen. Jonge vrouwen waarvan een met een hoofddoek. Mooi, onze samenleving. Ik vermoed dat de foto is genomen tijdens een Klimaatmars. Hij is veelbelovend en hoopgevend, want het wekt de suggestie dat vrouwen op het festival goed zichtbaar zullen zijn. Gerepresenteerd zullen zijn als sprekers.

Niets is echter minder waar. Ja, er zijn 18 vrouwen die komen spreken. Ten opzichte van 20 mannelijke sprekers. Veel sprekers zijn van de eigen organisatie, de IS. Zowel vrouwen als mannen van de club spreken op beide dagen veel en veelvuldig. Zitten we op al die witte meningen te wachten? Zijn die niet al voldoende aanwezig in onze samenleving en online? Vragen, vragen, vragen, die mij als “woke” persoon bezighouden.

De meeste sprekers zijn wit. Is dit weer een wit links feestje? Vooral laten zien dat we “solidair” en goed bezig zijn in Amsterdam?

Kleur en vrouw

Gekleurde bezoekers zijn op één hand te tellen. Gekleurde sprekers zijn er meer. Jammer genoeg niet in de hoofdzaal, in de Muziekzaal, waar ze zichtbaarder zouden zijn. De ene gekleurde spreker werd gefilmd door de organisatie, een andere weer niet.

In de programmafolder was sprake van een “veilige en vriendschappelijke setting”. Maar safe spaces waren er niet. Althans niet voor zwarte en bruine bezoekers. Voor witte mensen zijn ze er altijd. Standaard.

Het eerste debat over het migratievraagstuk wordt voorgezeten door een witte vrouw van de IS, en de sprekers waren een witte man van de IS en het Tweede Kamerlid Jasper van Dijk, die asiel en migratie in zijn portefeuille heeft. Allemaal witte mensen die praten over migratie. Hoe lang gebeurt dat al niet? Praten óver en niet mét migranten en vluchtelingen, dat blijft een steeds terugkerend ding. Hou daar eens mee op!

De slotrally van zondag had een hoogtepunt moeten zijn. Het werd echter een dieptepunt. De Soedanese activiste Nusiba Abdalla werd rechts op het podium neergezet, gezien vanuit het publiek. Helemaal aan het einde van het rijtje. De meeste gastsprekers zaten achter een tafel, maar zij dus niet. Deze prachtige dame en een klimaatactivist vielen er een beetje buiten. De organisatie had makkelijk ook voor hen een tafel op het podium kunnen zetten.

Deze foto van de website van de IS illustreert de witte vlek optimaal. De Soedanese activiste Nusiba Abdallah (links) valt weg op het podium. De fotograaf heeft er geen rekening mee gehouden hoe zij erop staat. De belichting in de zaal had aangepast moeten worden. Verder is goed haar lege stoel te zien, uiterst rechts op het podium.

Toen Abdalla ging spreken, stond ze op en liep ze naar de lessenaar met microfoon. Ze sprak vurig over wat er in Soedan aan de hand is. Ze vroeg ons te gaan staan in de zaal om respect en aandacht te vragen voor de slachtoffers. Een heel mooi en indrukwekkend moment. Waardevol. Tijdens haar speech ging bij een van de gastsprekers op het podium de telefoon af. Zo storend en onrespectvol. Haar bijdrage werd niet compleet gefilmd door de organisatie. Waarom, is de vraag.

Cultureel racisme

Hier een vraag aan alle linkse activisten en maatschappelijke organisaties, die vinden dat ze goed bezig zijn. Niet alleen aan de IS, maar ook aan organisaties als Doorbraak dus. Een vraag over de Ramadan, een van de bekende Nederlandse vastengebruiken. De Ramadan is onlangs begonnen. Hoeveel religieus besef is er bij de beweging als er juist in deze periode een Marxisme Festival wordt georganiseerd? En een congres “Vegan – een inclusieve beweging?”? (Geen woorden voor wat Naomie Pieter is overkomen!) En een Hannie Schaft Congres? En de Utrecht Canal Pride? Enzovoorts.

Waarom juist deze maand allemaal? Is het teveel gevraagd om hier bewust rekening mee te houden? Wat is dat toch voor een witte blinde vlek bij de organiserende clubs, die menen dat zij vanuit intersectioneel perspectief handelen? Dat zij staan voor de multiculturele samenleving, maar die witte blinde vlek gewoon niet zien? Of niet willen zien?

Trouwens, ook Moederdag lijkt niet bekend. Voor veel vrouwen was afgelopen zondag de dag waarop ze elk jaar speciale activiteiten hebben. Onze traditie van Moederdag is belangrijk voor vrouwen die kinderen, aanwaaikinderen, stiefkinderen en adoptiekinderen hebben.

Ongevraagd advies aan de IS (en andere linkse organisaties)

Internationale Socialisten en andere activisten, hier een advies waar jullie niet op zitten te wachten, maar dat ik toch ga geven. Gratis en voor niets. Ga intern aan de slag, verbeter de wereld en begin bij jezelf. Verkleur de IS, en schuif je gekleurde IS-ers naar voren. Zichtbaarheid, herkenning en erkenning. Dat zou op alle fronten voelbaar moeten zijn.

Hou rekening met je gekleurde vrouwelijke sprekers die aan de Ramadan doen. Spreken kost in deze maand extra moeite, tijd en energie. Dank aan Berna en Ibtissam van S.P.E.A.K.!

Schrijfster Btisam Akarkach kwam uit België naar Amsterdam rijden om te spreken en vragen van het publiek te beantwoorden, en dat zou extra gewaardeerd moeten worden. De host van de IS had daar overduidelijk geen oog voor. Dat vind ik écht schandelijk. Ze zat dan ook niet lekker in het gesprek.

Heel jammer dat zaterdag Sylvana Simons, partijleider van Bij1, en zondag Khadija Tahiri, van FNV Schoonmaak, die beiden aangekondigd waren in het programma, er door omstandigheden niet waren. Maar daar kon de IS natuurlijk niets aan doen.

Take a step back, Ewout, Jeroen, Nikki en Hella van de IS. Jullie meningen, reacties en bijdragen hoeven niet altijd zo nadrukkelijk naar voren te komen. Maak eens ruimte: diversiteit betekent het delen van macht… Geef de IS-ers van kleur de kans.

Ga leren van Anneloes Dijkman van Women’s March en Anja Meulenbelt van Bij1. Hun bijdragen als spreker waren fenomenaal. Deze twee witte intersectionele feministische vrouwen begrijpen het!

Joanie