Hoe de NOS instemming fabriceert voor oorlog in Venezuela

“De VS heeft vanochtend aanvallen uitgevoerd op verschillende doelen in Venezuela. De Amerikaanse president Trump claimde in de loop van de ochtend dat zijn land de Venezolaanse president Maduro heeft opgepakt en het land uit heeft gebracht”, aldus de live-blog van de NOS. De speciale televisie-uitzending van de NOS laat zien hoe een poging tot absolute neutraliteit ertoe leidt dat je propaganda maakt voor een oorlog.

Het belangrijkste voorop: door de bombardementen en mogelijk door andere acties van de VS zijn mensen omgekomen in Caracas. Dat is niet vreemd, want het is een dichtbevolkte wereldstad met meer dan drie miljoen inwoners. De VS heeft bommen geworpen in het midden van die stad.

Daarnaast is de actie in strijd met de meest basale regels van het internationaal recht. De inmenging in de soevereiniteit van Venezuela is een schending van artikel 2 van het VN-Handvest. Daarnaast is agressie een internationaal misdrijf ingevolge artikel 8bis van het Statuut van Rome.

Maar deze (ogenschijnlijk neutrale) feiten worden door de NOS niet genoemd. De NOS focust zich vooral op het ondemocratische, “socialistische” Maduro-regime, de drugshandel die Trump als rechtvaardiging gebruikt, de reactie van Venezolanen in Nederland, en de mogelijkheid dat olie een rol speelt.

Het feit dat Maduro geen goede leider is (voor zover er iets bestaat als “goede leiders”) is geen geheim. Hij is niet links, hij is geen democraat. Dat is echter geen relevante vraag op dit moment. De relevante vraag is of de ingreep van de VS legitiem is.

Daarbij poogt de NOS ogenschijnlijk om “neutraal” te blijven door zich alleen te baseren op officiële reacties. Bij de speciale uitzending komt naar voren dat fentanyl een groot probleem is in de VS, en vooral ook dat Maduro verkiezingen op meerdere wijzen heeft genegeerd.

Wat niet naar voren komt, is bijvoorbeeld dat de drug fentanyl helemaal niet in Venezuela wordt geproduceerd. Ook zijn de bootjes op de Caribische Zee geen grote bron van drugshandel richting de VS. Daarnaast worden veel bootjes in de Stille Ocean geraakt.

Fentanyl is al langer een groot politiek angstbeeld in de VS. Lang ging de mythe rond, vooral aangedreven door politieagenten, dat alleen het aanraken van fentanyl al dodelijk kon zijn. Dat is onzin, maar bepaalt al wel langer het beeld.

Wat ook achterblijft bij de NOS-rapportage is dat de VS recent fentanyl als een massavernietigingswapen heeft aangemerkt (het zou lachwekkend zijn als het niet zo bloedserieus was). Allemaal overduidelijk een manier om een aanval op Venezuela te rechtvaardigen.

Dit gaat allemaal voorbij aan wat de échte grondslag is voor de VS om zich in te mengen in Venezuela. Die is overduidelijk, want dat hebben de VS zelf in december aangekondigd (pdf): ze willen weer de baas zijn in het westelijk halfrond.

Zonder de bovengenoemde “National Security Strategy” kan je het Amerikaanse geweld in Caracas niet in context plaatsen. Het is dus belachelijk dat de NOS het niet ten minste noemt.

Hierbij moet genoemd worden dat Amerikadeskundige Simone Tukker wel meerdere keren verwijst naar de Venezolaanse olie als belangrijke reden voor de VS om Venezuela te willen beïnvloeden. Venezuela heeft namelijk een van de grootste olievoorraden op aarde.

Dat is belangrijk om te noemen, want de vergelijkingen met de Irak-oorlog zijn makkelijk gemaakt. Ook toen was er sprake van grote oliegrondstoffen, ook toen werd er verwijzing gemaakt naar massavernietigingswapens, en ook toen ging het vooral om een regimewisseling.

Het frustrerende is alleen dat Tukker daarin tegen wordt gesproken door Boris van der Spek, die vooral de nadruk blijft leggen op het ondemocratische Venezolaanse regime. Daardoor blijft de overduidelijke conclusie, dat de VS voor eigen geopolitiek belang heeft gehandeld, niet hangen.

Het gaat zelfs over María Corina Machado als “mogelijke opvolger” van Maduro. Waarbij niet wordt gesproken over wat dat zou betekenen: dat Trump de president van Venezuela heeft afgezet om een bondgenoot op de troon te plaatsen.

Deze kritiek gaat niet komen vanuit de Amerikaanse regering of haar bondgenoten in de Nederlandse regering. Dat blijkt ook uit de zwakke reactie van Nederland. De Nederlandse regering is een Trump-bondgenoot (of liever gezegd: Nederland is een vazalstaat).

Dus moet die kritiek vanuit de journalistiek komen. Simone Tukker heeft het voorzichtig geprobeerd, maar daarbij blijft nog veel te veel onbesproken: de schending van internationaal recht, de imperialistische belangen van de VS, de historische context in Irak…

Dat is in zekere zin logisch, want voor de NOS klinkt het “neutraal” om zich alleen te baseren op officiële statements van regeringsleiders. Maar daarmee versterken ze alleen maar het frame van de VS, en laten ze de enorme leugens daar ongemoeid. Het is het tegenovergestelde van informeren.

Ook als de NOS het ‘per ongeluk’ zou doen, is het onderdeel van “manufacturing consent”. Het laf volgen van de officiële lijn, uit angst om bekritiseerd te worden, is uiteindelijk niet veel anders dan doelbewust staatspropaganda verspreiden.

Daar hoort bij dat ze één Venezolaanse vrouw aan het woord laten, namelijk Claudia (geen achternaam bekend). Zij zegt blij te zijn met het vertrek van Maduro, en dat is ook waar de interviewer zich vooral mee bezig houdt. Er worden haar geen vragen gesteld over de gevolgen van de bombardementen.

Zo krijgt men het idee, op basis van de meningen van één persoon, dat Venezolanen achter de acties van Trump staan. Terwijl: ook Venezolanen die tegen Maduro zijn, zullen niet blij zijn met de bombardementen of het installeren van een Trump-loyalist als nieuwe president.

Het gevolg van dit alles: veel Nederlanders zullen hierdoor nu met het idee rondlopen dat de acties van de VS gerechtvaardigd zijn om een ondemocratische president te verdrijven. Dus zullen ze ook niet van de Nederlandse regering eisen dat ze stelling nemen tegen de invasie.

Sterker nog: als de acties van de VS leiden tot chaos in het land, of zelfs een burgeroorlog, zullen veel Nederlandse NOS-kijkers een verdere militaire ingreep van de VS wellicht steunen. Dat is het gevaar van “manufactured consent”, gefabriceerde steun voor oorlogshandelingen.

Wat kunnen we hiertegen doen? Aan anti-fascisten en anti-imperialisten is het de taak om écht nieuws en échte analyses te verspreiden, zodat zoveel mogelijk mensen weten dat het hier gaat om een daad van “naakt imperialisme”, en dat alle verhalen over democratie en drugs er niet toe doen.

Daarnaast moeten anti-fascisten en anti-imperialisten eisen dat de Nederlandse regering afstand neemt van de VS. Niet alleen vanwege deze oorlogsdaad, maar óók vanwege het geweld tegen migranten, trans mensen, mensen van kleur, en vanwege andere fascistische wandaden. Dat kan op meerdere manieren.

De Nederlandse staat is nauw verweven met de VS. Zoals gezegd is Nederland een feitelijke vazalstaat. De Nederlandse regering moet druk voelen om de nauwe banden met de VS te verbreken, op alle gebieden: economisch, politieel, militair…

En om te beginnen met een symbolische daad: Nederland kan het WK-voetbal in de VS boycotten. De VS zal dit gebruiken als een propagandaoverwinning, net als de Olympische Spelen in Berlijn in 1936 dat waren voor Duitsland. Dat kunnen we ze niet geven.

Dit is overigens iets waar iedereen in Nederland iets aan kan doen. Elke organisatie in Nederland heeft wel iets met de VS, of het nu gaat om het gebruik van Amerikaanse software of directere Amerikaanse banden. Daar kan iedereen in hun eigen leven tegen strijden.

Imperialisme is nooit echt weggeweest. Maar nu het steeds duidelijker wordt, moeten meer mensen opstaan om zich ertegen te verzetten. Zowel Amerikaans imperialisme als Nederlands imperialisme, overigens.

Voor wie meer kritisch nieuws over de VS wil volgen: de podcast It Could Happen Here volgt de wandaden van de regering-Trump op de voet, en zal waarschijnlijk binnenkort ook met een aflevering komen over deze aanval.

Bo Salomons

(Dit artikel verscheen eerder als draadje op Bluesky.)