Polymarket: kapitalisme van de toekomst

Last Week Tonight ging afgelopen zondag over de zogenaamde “prediction markets”. Die zijn wereldwijd aan het groeien. Aan de hand van één bedrijf, Polymarket, kan je veel uitleggen van wat er misgaat in economie, politiek en de media. Laten we daar eens bij stilstaan.

Polymarket is een platform waarop mensen kunnen wedden op allerlei gebeurtenissen in de echte wereld. Gebruikers mogen zelf weddenschappen creëren, van sport tot politiek. De winnende kant krijgt het geld van de verliezende kant.

Het is belangrijk om Polymarket als een gokwebsite te omschrijven. Zelf zeggen ze namelijk dat ze een “prediction market” zijn, waar mensen zogenaamd een “aandeel” in een “voorspelling” kunnen kopen en verhandelen. Daarmee vergelijken ze zichzelf met een handelaar in aandelen in bedrijven.

Dit doet Polymarket om onder het gokverbod uit te komen dat in meerdere staten in de VS geldt. In de VS is gokken een onderwerp dat door de staten wordt gereguleerd, maar aandelenhandel is het terrein van de federale overheid. En Trump is een bondgenoot van Polymarket.

Zo gaat de federale overheid nu de strijd aan met meerdere staten die proberen om Polymarket en concurrent Kalshi als gokwebsites te reguleren. Zo neemt de regering-Trump deze bedrijven expliciet in bescherming.

Sommige commentatoren spreken hier van een “loophole”, een maas in de wet, maar daar ben ik het niet mee eens. Het gaat hier niet om het label dat Polymarket op zichzelf plakt, maar de bereidwilligheid van de regering-Trump om die leugen te geloven.

In Nederland zag de Kansspelautoriteit door de leugen van Polymarket heen. In Nederland is het verboden om kansspelen aan te bieden zonder vergunning, dus werd Polymarket in Nederland verboden. Ook kan Polymarket waarschijnlijk nooit een vergunning krijgen.

In Nederland is het namelijk verboden om weddenschappen te organiseren die niet te maken hebben met sport. Wedden op politiek is daarmee verboden (ten minste, voor zover een bedrijf dat aanbiedt). Maar dit is alleen omdat de Kansspelautoriteit bereid is Polymarket te reguleren.

Tot de Kansspelautoriteit dit type wedden verbood, was Polymarket bezig om de Nederlandse markt te veroveren. Dit deden ze door influencers te betalen om reclame voor ze te maken, zoals de treitervlogger Bender (die overwegend een jong publiek aantrekt). Dat is nu gestopt.

Maar in Amerika gaat het door. Daar sluiten Polymarket en Kalshi deals met nieuwsprogramma’s zoals CNN en Fox News, die de weddenschappen gebruiken als voorspellingstool. Het is een manier om reclame te maken en te doen alsof wedden een voorspellende waarde heeft.

CNN schrijft daarnaast met veel enthousiasme over de enorme winsten die individuen maken met hun weddenschappen. En natuurlijk minder over de enorme verliezen die anderen lijden. Voor elke winst moet immers evenveel geld verloren gaan.

Dit lijkt in veel opzichten op de enorme hype die tech-journalisten wisten te genereren rond zogenaamde “AI” (eigenlijk: large language models). Door de capaciteiten en mogelijkheden van llm’s enorm te overschatten.

De Amerikaans-Israëlische bombardementen in Iran zijn daarnaast ook een grote winst geweest. Er worden honderden miljoenen verwed op elk onderdeel van de oorlog, van vredesbesprekingen tot invasies tot aantal doden tot raketinslagen.

Hieruit blijkt overigens ook hoe veel er sprake is geweest van “insider trading”. Op Polymarket kan je zien dat vlak voor belangrijke beslissingen opeens enorm veel wordt verhandeld, waardoor anonieme spelers met onverwacht grote winsten naar huis gaan.

En naast handel met voorkennis wordt er enorm veel gemanipuleerd om de uitkomsten te beïnvloeden. Zo is een Israëlische journalist bedreigd vanwege het rapporteren over een Iraanse raketinslag in Israël, omdat daar veel geld op was ingezet.

Ook zijn er weddenschappen die de spelers zelf waar kunnen maken. Zo zijn er weddenschappen over de vraag of er dildo’s gegooid zullen worden naar vrouwelijke basketbalspelers, waarbij meerdere mensen de weddenschap zelf waar probeerden te maken.

Ondanks alle fraude lijkt het erop dat Polymarket steeds meer geld waard wordt. De verwachting is dat het snel de 15 miljard dollar aan zal tikken, ondanks het feit dat het niets van waarde produceert en alleen maar geld verplaatst. Maar ook dit is niet vreemd.

Het past in de ontwikkeling die kapitalisme al decennia doormaakt. Ooit kocht je met een aandeel een deel van het bedrijf en een recht op dividend. Dat is nog steeds zo, maar de nadruk is komen te liggen op het verhandelen van aandelen, niet het dividend.

Dit leidt in bedrijven tot beleid dat veel meer gericht is op de aandelenwaarde op korte termijn in plaats van de productiviteit op lange termijn. En het maakt de aandelenwaarde deels los van de onderliggende waarde van het bedrijf. Het wordt steeds meer gokken.

Polymarket is daar het logische gevolg van. Het is een gokwebsite, maar het is ook een pure vorm van aandelenhandel: aandelen zonder bedrijf, enkel gebaseerd op kansberekening. Het maakt daarbij niet uit of de voorspelde gebeurtenis geld of waarde oplevert.

Wat we dus zien is dat geld zijn eigen leven gaat leiden. Het is een stapeling van abstractie op abstractie, waardoor het uiteindelijk maatschappelijk geaccepteerd wordt om geld te verdienen om te gokken. Want wat is nu eigenlijk het fundamentele verschil met aandelenhandel?

Maar dat heeft grote gevolgen, want je kan geld zoveel abstraheren als je wil, maar mensen hebben voedsel, onderdak, zorg en onderwijs nodig. Beslissingen over die zaken worden steeds meer overgelaten aan financiële markten, die steeds losser staan van de daadwerkelijke, fysieke wereld.

Dit wordt mogelijk gemaakt door journalisten, die niet de tijd, de wil of de capaciteit hebben om dit soort zaken tot de bodem uit te zoeken. Meedoen met de hype, je laten verwarren door promo-praatjes, is immers gratis.

Het succes van al die abstracte verdienmodellen, zoals Polymarket maar ook AI en crypto, hangen evenzeer af van marktlogica als het hebben van bondgenoten binnen een regering. Zo heeft de regering grote bedrijven in de tang.

Sterker nog: het is voor regeringen als de regering-Trump juist voordelig om dit soort louche bedrijven als bondgenoot te nemen, juist ómdat ze zo afhankelijk zijn van de goedkeuring van de regering. Als Trump morgen besluit dat Polymarket verboden wordt of dat AI een bubbel is, dan zal het zo zijn.

Naast dat leden van de regering-Trump Polymarket kunnen gebruiken om zichzelf te verrijken met voorkennis, iets waar Trump vast niets tegen heeft. Dat soort corruptie hoort bij een fascistische baan, net als een fietsplan en een kerstpakket.

Polymarket is al een kwaad op zich, maar het is ook een graadmeter voor de gezondheid van “de economie”. En het bestaan van Polymarket toont aan dat het niet goed gaat. Dat het anders al zo onmenselijke kapitalisme steeds minder begrenzingen kent. Het is iets om in de gaten te houden.

Bo Salomons

(Dit artikel verscheen eerder als draadje op Bluesky.)