Queer vluchteling bij aanmeldcentrum in Ter Apel mishandeld door toedoen van nalatige en onverantwoordelijke overheid

Afgelopen zaterdag besloten het Rode Kruis en VluchtelingenWerk om de hulp aan vluchtelingen op het voorterrein van het aanmeldcentrum in Ter Apel stop te zetten vanwege oplopende spanningen ter plaatse. Die spanningen worden veroorzaakt door de weigering van de overheid om de situatie waarin vluchtelingen verkeren, ter plekke te verbeteren. Diezelfde avond al ging het opnieuw mis. Een kwetsbare, oudere queer vluchteling werd vlak voor de hoofdingang van het aanmeldcentrum door een groep mannen ernstig mishandeld.

Hoewel het incident in het volle zicht van het COA en de beveiliging plaatsvond, grepen beveiligers pas in na ongeveer tien minuten. LGBT Asylum Support, een belangenorganisatie voor queer vluchtelingen, spreekt van een grove verwaarlozing van de zorgplicht en heeft een noodbrief gestuurd naar minister van Asiel en Migratie Bart van den Brink. LGBT Asylum Support klaagt al jarenlang over de onveiligheid en het geweld waar queer vluchtelingen in azc’s en elders aan worden blootgesteld.

Het slachtoffer, de uit Rusland gevluchte, 67-jarige Vladimir L., werd op het grasveld voor de poort geconfronteerd met een overmacht aan aanvallers. Vanwege een liesbreuk kon hij zich niet verweren. Hij liep diverse verwondingen op die ter plaatse door medische hulpverleners moesten worden behandeld. Er is inmiddels aangifte gedaan bij de politie.

Vogelvrij verklaard

“Het homofobe geweldsincident vond plaats tijdens de eerste avond nadat het Rode Kruis besloot om hun post op het voorterrein te sluiten vanwege de extreme onveiligheid en wapenbezit onder wachtenden”, aldus een bericht van LGBT Asylum Support. “Een verslaggever van het ANP was diezelfde avond getuige van diverse andere opstootjes en vechtpartijen op het grasveld. Met het wegvallen van deze hulporganisatie is de laatste menselijke buffer verdwenen. Kwetsbare lhbtiq+-asielzoekers die noodgedwongen buiten moeten slapen, zijn hierdoor mede doordat het COA geen doelgroepenbeleid toepast, volledig vogelvrij verklaard.”

Queer vluchtelingen worden al jarenlang geconfronteerd met extreme onveiligheid. Nu zij – net als andere vluchtelingen – bij het aanmeldcentrum ook nog het grote risico lopen dat ze dakloos worden gemaakt, neemt hun kwetsbaarheid alleen maar toe. De overheid heeft steeds geweigerd om daar verantwoordelijkheid voor te nemen. Vorig jaar stuurde LGBT Asylum Support nog een open brief naar Marjolein Faber, de toenmalige minister van Asiel en Migratie. “Waar zijn queer vluchtelingen nog veilig als bescherming niet wordt gegarandeerd?”, aldus het motto van die brief.

Strafbare nalatigheid

LGBT Asylum Support veroordeelt de passieve houding van de beveiliging scherp. “Dit is meer dan verschrikkelijk naar een oudere queer vluchteling toe die vanuit het niets werd aangevallen”, aldus Sandro Kortekaas, voorzitter van de belangenorganisatie. “Het argument dat beveiligers niet hoeven in te grijpen buiten de poort is juridisch onjuist. Omdat het COA het voorterrein feitelijk gebruikt als verlengde opvanglocatie, is het COA daarmee ook volledig verantwoordelijk voor de fysieke veiligheid op dat voorterrein. Tien minuten toekijken bij een zware mishandeling door een groep is volstrekt onacceptabel, waarbij sprake is van strafbare nalatigheid.” Volgens LGBT Asylum Support toont dit een structureel falen in het veiligheidsmanagement en het doelgroepenbeleid.

In een noodbrief aan de minister van Asiel en Migratie verzoekt de belangenorganisatie om queer vluchtelingen per definitie als kwetsbare groep aan te merken en het doelgroepenbeleid van het COA hierop aan te passen. In een formele klacht aan het COA wordt bovendien verzocht dat het slachtoffer een transfer ontvangt naar een veilige, inclusieve opvanglocatie. Het COA moet de camerabeelden van de hoofdingang per direct veiligstellen om de daders te identificeren en over te plaatsen naar een handhavingslocatie (HTL). Doorbraak is géén voorstander van de HTL’s en vindt dus ook niet dat vluchtelingen daar heen zouden moeten worden gestuurd. Verder pleit LGBT Asylum Support voor een formeel, onafhankelijk onderzoek naar het te laat ingrijpen door de aanwezige bewakers.

Harry Westerink