We tekenden het manifest tegen het militarisme, wel met enkele kanttekeningen
Doorbraak ondertekent het onderstaande manifest van de Nieuwe Vredesbeweging, omdat we anti-militarisme juist ook in deze tijden erg belangrijk vinden. Maar we plaatsen er wel enkele kanttekeningen bij.
Wij, ondertekenaars van dit manifest, keren ons tegen het militarisme, de oorlogstaal van onze politici, de wapenwedloop en de escalatiepolitiek van Nederland. Ook keren we ons tegen de propaganda waarmee het ministerie van Defensie jongeren wil verleiden om te tekenen voor de krijgsmacht.
Uitbreiding van het leger en verdere bewapening dragen niet bij aan de veiligheid van burgers, maar leiden juist tot verdere escalatie. Wij vinden dat de overheid daarentegen de plicht heeft om alles te doen om conflicten zonder wapengeweld op te lossen.
De regering kiest echter voor een politiek van escalatie. Jongeren worden ongevraagd ingeschreven in het dienstplichtregister. Zij krijgen enquêtes van Defensie opgestuurd om hen te verleiden tot een “baan” als militair. Op scholen, sportclubs, televisie en op straat maakt de krijgsmacht op misleidende wijze reclame voor het leger: een avontuurlijk beroep en fascinerende techniek.
Wij maken daar groot bezwaar tegen. De krijgsmacht leert mensen om hun natuurlijke weerzin tegen het doden van een ander mens opzij te zetten en verzwijgt ondertussen de mentale en fysieke trauma’s van oorlogsgeweld.
Wij realiseren ons dat de roep van onze regering om meer geld en meer militairen altijd leidt tot dezelfde reactie bij de ander. Zo worden aan beide kanten vijandsbeelden, propaganda en angst gecultiveerd en vergroot.
Wij houden vast aan onze overtuiging dat geweld nooit een rechtvaardige oplossing biedt.
Wij bevelen de lezer aan dit manifest zoveel mogelijk te verspreiden. Een geluid tegen de militarisering en voor deëscalatie is harder nodig dan ooit.
Ruim honderd jaar geleden, in 1915, tekenden duizenden Nederlanders de befaamde Dienstweigermanifesten. Zij keerden zich tegen de geest van oorlog en het militarisme.
Met kracht zeggen wij hen na: wij verklaren hier openlijk dat wij ons met hart en ziel keren tegen alles dat tot het militarisme behoort!
Je kan het manifest hier ondertekenen.
Enkele korte kanttekeningen
Doorbraak is niet aangesloten bij de Nieuwe Vredesbeweging, maar we hebben na enige interne discussie wel besloten om dit manifest te ondertekenen, zij het met enkele korte opmerkingen en nuanceringen erbij ter verduidelijking van onze standpunten.
We vinden het belangrijk om te benadrukken dat militair geweld zeker niet het enige geweld is waar we ons tegen verzetten. Geweld en de dreiging met geweld liggen ten grondslag aan hoe de samenleving georganiseerd is. De klassentegenstellingen worden in stand gehouden met geweld, en vormen zélf geweld, dodelijk geweld zelfs, denk aan de levensverwachting die bij arme mensen bijna tien jaar lager ligt dan bij rijke mensen. De samenleving is ook georganiseerd langs gewelddadige patriarchale lijnen, met als topje van de ijsberg elke acht dagen een vrouw die sterft door geweld van haar partner. En laten we het racistische en koloniale geweld niet vergeten, van politie en leger, dat garant staat voor een voortdurende stroom van welvaart van zwart naar wit, en van het mondiale zuiden naar het noorden.
Dan over de zinsnede “dat geweld nooit een rechtvaardige oplossing biedt”. Daar zijn we het mee eens in de zin dat geweld op zichzelf geen werkelijke oplossing kan bieden, maar dat betekent in onze ogen nadrukkelijk níet dat geweld nooit gerechtvaardigd is. Bevrijdend geweld keuren we niet af. Natuurlijk zien we daarbij de risico’s van een normalisatie van geweld, en zijn we ervan overtuigd dat vormen van “transformative justice” nodig zijn om daadwerkelijk tot rechtvaardige oplossingen te komen. Maar tot we zover zijn, geldt wat ons betreft ook: wie niet horen wil, moet maar voelen. Dat geldt wat ons betreft bijvoorbeeld voor degenen die anderen moedwillig ernstig fysiek geweld aandoen, zoals verkrachters, kidnappers en moordenaars, al dan niet in uniform, en ook voor miljardairs, dictators, extreem-rechtse politici, enzovoorts, die geweld aanjagen en er veelal de eindverantwoordelijkheid voor dragen. Nooit zullen we hun slachtoffers het recht op zelfverdediging ontzeggen.
Inderdaad. Antimilitarisme is verzet tegen het militaire apparaat, de werkwijze daarvan – geweld-op-commando, uitgeoefend door hierarchische instituties – en tegen de bijbehorende ideologie die zegt dat je met dat militaire apparaat nuttige dingen kunt doen, Dat is niet automatisch hetzelfde als pacifisme, niet hetzelfde als afwijzen van elk geweld, niet alleen van militair geweld dus. Ik vind antimilitarisme noodzakelijk, maar ik ben daarmee geen pacifist, want inderdaad: “Nooit zullen we hun slachtoffers het recht op zelfverdediging ontzeggen.” Ook wel bekend als: “No justice, no peace”.
Er is nog een probleem in deze oproep. Ik lees: “Wij vinden dat de overheid daarentegen de plicht heeft om alles te doen om conflicten zonder wapengeweld op te lossen.” Dat is een inherent absurde eis, net zo bizar als “wij vinden dat leeuwen de picht hebben om geen antilopen meer te vangen”. De overheid, dat is de staat. En de staat is, per definitie, een gewapende hiërarchische institutie die de orde in het “eigen” grondgebied handhaaft (politie) en het territorium verdedigt dan wel tracht uit te breiden (leger). Het hanteren van de gewapende macht – hiërarchisch, institutioneel, militaristisch dus -. behoort tot de kerntaken van elke staat. Die tsaak definieert de staat als staat die immers geacht wordt het ¨geweldsmonopolie”te hebben. De staat oefent geweld uit, en als ze dat niet doert, dreigt ze er mee, dag in dag uit. Ze claimt daar nog legitimiteit voor ook, en perst de bevokling af om voor dat geweld te betalen. Dat alles samen maakt de overheid tot overheid, de staat tot staat.
Van die overheid, die staat, vragen om geen geweld te hanteren en andere oplossingen te zoeken, is van de overheid vragen om op te houden overheid te zijn. Dat is zinloos, je vraagt van een vos ook niet om geen kippen te vangen.
Wat wèl zinnig is: pleiten voor, werken aan de ontmanteling en afschaffing van die overheid, van die genconcentreerde institutionele militaristische geweldsmacht die we de staat noemen. Daar ga ik voor. Bij antimilitarisme hoort anarchisme. Maar vragen aan de overheid om op te houden een overheid te zijn, is wat mij betreft illusionair, zinledig en absurd.
Soms vallen dingen bijna tegelijkertijd op hun plaats. Net nadat ik het manifest had ondertekend, vond ik bij het opruimen van mijn bureau de ijzersterke stikker “Sterven voor het vaderland? DOE MAAR LEKKER ZELF” ondertekend door nieuwe vredesbeweging
Het commentaar van Doorbraak mist de aanleiding voor dit manifest, namelijk de door Nederland ingeslagen weg. Het is geen algemeen theoretisch ideologische uiteenzetting over hoe de ideale wereldorde bereikt moet worden. Ander commentaar dat het absurd zou zijn van de staat te vragen alles te doen om conflicten zonder geweld te beslechten komt rechtstreeks uit het VN Handvest. Je kan alles wel weggooien maar dan houd je niks over.
Dat het pleidooi aan overheden om conflicten zonder geweld op te lossen uit het VN-handvest komt, zal best. Dat pleit dan tegen dat Handvest, dat dezelfde illusie in overheden weerspiegelt. Niet vreemd, de VN is primair een samenwerkingsverband van overheden…
Ik vind het vertrouwen in, en het beroep doen op, de VN , zoals je dat binnen grote delen van de vredesbeweging vroeger en nu tegenkomt, al heel lang tamelijk merkwaardig. Staten zijn vijanden van de vrede, en samenwerkingsverbanden van staten veranderen daar niets wezenlijks aan.