Over de tientallen doden door ICE en de maatschappelijke gevolgen

ICE, de federale dienst voor migratiehandhaving in de VS, haalt steeds vaker het nieuws vanwege gewelddadige acties, families die uit elkaar worden gerukt en dodelijke confrontaties. In 2025 alleen al stierven tientallen mensen in detentiecentra en waren er meerdere dodelijke schietincidenten door ICE-agenten. Terwijl de dienst groeit, voelen diverse gemeenschappen de harde gevolgen van een beleid dat de grenzen van menselijkheid en wet overschrijdt.

Dodelijke detentie en geweld buiten de centra

In 2025 kende ICE een uitzonderlijk dodelijk jaar. Minstens 30 tot 32 mensen stierven in detentiecentra, vaak door medische problemen zoals hartfalen, epileptische aanvallen of infecties. Advocaten en families wijzen erop dat veel van deze sterfgevallen vermijdbaar waren en vooral te wijten zijn aan overbevolking van de centra, aan een gebrek aan medische zorg en slecht toezicht (The Guardian).

Naast de sterfgevallen binnen de centra zijn er ook ernstige geweldsincidenten buiten de muren van detentie. Zo werd afgelopen woensdag in Minneapolis Renée Nicole Good (37) door een ICE-agent doodgeschoten tijdens een confrontatie, wat tot nationale protesten leidt. Vorig jaar werd in Chicago Silverio Villegas Gonzalez (38) door een ICE-agent neergeschoten bij een verkeerscontrole. Mediaverslagen melden minstens tien tot vijftien andere schietincidenten waarbij ICE-agenten waren betrokken, met doden of gewonden tot gevolg. Deze gevallen tonen dat ICE niet louter een administratieve dienst is, maar een machtige en gewapende organisatie die diep ingrijpt in het leven van mensen.

Wie werkt bij ICE en waarom

ICE telt momenteel ongeveer 22 duizend personeelsleden – meer dan een verdubbeling sinds het aantreden van Trump – waarvan zo’n zestig à vijfenzestig procent bevoegd is voor arrestaties en handhaving. In 2025 ontvingen ze naar schatting meer dan 78 duizend sollicitaties, aangewakkerd door grote bonussen en het kwijtschelden van studieschulden. Wervingscampagnes combineren wettelijk motief met beelden van veiligheid, dreiging van buitenstaanders en patriottisme.

Veel medewerkers rechtvaardigen hun werk als bescherming van de samenleving, wat het psychologisch makkelijker maakt om ingrijpende beslissingen te nemen. Achtergrondcontroles en trainingen voor nieuwe handhavers zijn verkort om snel meer mensen in dienst te kunnen nemen, wat betekent dat agenten minder goed zijn voorbereid op complexe, emotioneel beladen situaties. Motivaties variëren: sommigen zien het als een kans om uit armoede te komen of hun familie te ondersteunen, anderen voelen zich aangetrokken door het idee van bescherming van het land.

Impact op families en gemeenschappen

In 2025 werden honderdduizenden mensen gearresteerd of gedeporteerd, inclusief veel mensen zonder papieren die geen strafblad hebben (Amnesty International). Families worden uit elkaar gerukt, kinderen gescheiden van ouders, en gemeenschappen leven in voortdurende angst voor razzia’s. ICE-optreden gaat in veel gevallen verder dan het arresteren van volwassenen. Er zijn meerdere gedocumenteerde gevallen waarin ouders werden vastgehouden terwijl hun kinderen abrupt van hen werden gescheiden. Zo werd bijvoorbeeld een Venezolaanse familie met geldige beschermingsstatus gesplitst, en drie kinderen met Amerikaanse nationaliteit werden samen met hun moeder gedeporteerd, ondanks het ontbreken van strafbare feiten. Advocaten en mensenrechtenorganisaties noemen dergelijke praktijken traumatiserend en in strijd met het internationaal recht.

Sociologisch onderzoek liet eerder ook zien dat bevolkingsgroepen die doelwit zijn van harde handhaving minder geneigd zijn om misdaden te melden of contact op te nemen met hulpdiensten, wat het sociale weefsel verzwakt.

ICE-agenten – soms afkomstig van dezelfde etnische groepen als diegenen waar ze jacht op maken – opereren in een systeem waarin geweld en scheiding van families onderdeel lijken van de standaardpraktijk, versterkt door loyaliteit en groepsnormen binnen de dienst.

Economische gevolgen van deportaties

Massale deportaties raken niet alleen migranten, hun families en hun gemeenschappen, maar hebben ook directe gevolgen voor de Amerikaanse economie. Ongeveer een kwart tot een derde van de mensen zonder papieren werkt in de landbouw, waardoor voedselproductie en logistiek worden getroffen. Ook de bouw, schoonmaak en horeca voelen de effecten: opdrachten blijven liggen, personeelstekorten nemen toe en kosten stijgen. Volledige of gedeeltelijke deportaties kunnen belastinginkomsten en lokale welvaart aanzienlijk doen dalen. Ook Amerikanen mét papieren betalen de prijs bij massale deportaties in hun regio.

Impact op First Nations

Ook First Nation-gemeenschappen voelen de gevolgen, direct of indirect. Sommige leden daarvan werden benaderd of tijdelijk vastgehouden, ondanks dat zij Amerikanen zijn, wat leidde tot oproepen van tribale leiders om soevereiniteit en identiteit te respecteren.

Tegelijkertijd bestaan er samenwerkingen tussen tribale eenheden en federale diensten. Een bekend voorbeeld is de Shadow Wolves, een patrouille-eenheid van de Tohono O’odham Nation die traditionele spoorzoektechnieken combineert met moderne middelen tegen smokkel en drugshandel. Zij worden geprezen om hun gespecialiseerde kennis en hun rol in samenwerking met federale diensten.

Toch veroorzaakt deze samenwerking spanningen binnen de gemeenschap. Sommigen vinden dat traditionele vaardigheden worden ingezet voor een federalistisch veiligheidsapparaat. Het feit dat families worden gescheiden, mensen worden gedeporteerd en geweld wordt toegepast, roept nare herinneringen op bij de First Nations. Is het wenselijk om met zo’n federaal apparaat samen te werken? De inzet van Shadow Wolves in het bredere handhavingssysteem roept vragen op over onafhankelijkheid, culturele waarden en de grenzen van tribale soevereiniteit.

Zo illustreert de invloed van ICE ook hier weer hoe een ontspoorde handhavingsmachine ook gemeenschappen treft die formeel buiten hun migratiehandhaving liggen.

Conclusie

ICE functioneert als een machtige, gewapende organisatie met systematische gevolgen: families worden gescheiden, detentiecentra zijn dodelijk, gemeenschappen leven in angst, de economie voelt de effecten van deportaties en ook Native American-gemeenschappen ervaren druk, conflicten en kritiek binnen hun eigen rangen.

Het laat zien hoe een federale organisatie met beperkte controle en sterke beleidskaders enorme sociale en economische gevolgen kan veroorzaken.

Paul Siperius

(Sociaal-cultureel agoog en activist)

Alle vermelde voorbeelden en cijfers zijn gedocumenteerd door gerenommeerde mensenrechten- en journalistieke organisaties, verspreid over media zoals The Guardian, Amnesty International en andere nieuwsbronnen.