Mislukte strategie: overmacht aan politie bij Leids verkiezingsdebat slaagt er niet in om de aanwezigheid van FvD-fascisten normaal te maken

Geplaatst op door
“Die fascist daar heeft hier niets te zoeken met z’n pleidooi voor etnische zuiveringen.”

Ondanks veel klachten van bezorgde Leidenaren, diverse politici en zelfs leden van hun eigen organisatie, wilde de Wijkraad Stevenshof per se dat er gisteravond een kandidaat van Forum voor Democratie (FvD) mee zou doen aan hun verkiezingsdebat. De Leidse FvD-lijsttrekker Seppe Bakker mocht aanschuiven, en een overmacht aan beveiliging en politie werd opgetrommeld om ervoor te zorgen dat het debat desondanks ‘normaal’ zou verlopen. Maar anti-fascisten hebben dat zo gewenste ‘nieuwe normaal’ actief weten te voorkomen, vooraf én tijdens de bijeenkomst. Zeven activisten stonden namelijk, een voor een, letterlijk en figuurlijk op tegen het fascisme, om luidkeels duidelijk te maken dat fascisme onverenigbaar is met democratie.

In de week vooraf aan het ‘debat’ was een verband van allerlei Leidse anti-fascisten al een mailactie begonnen tegen de deelname van fascisten. Enkele tientallen mensen schreven een e-mail aan de wijkraad om hen uit te leggen dat fascisten en democratie niet samengaan. Ook gingen er veel mailtjes richting diverse raadsleden, om hen te vragen om niet met het FvD in debat te gaan en hen zo een schijn van legitimiteit te geven.

“Fascisten hebben geen plek in de democratie!”

Er kwamen sympathieke reacties uit links-liberale (GroenLinks, PvdD, PvdA) én rechts-liberale hoek (D66). Sommige politici riepen de wijkraad op om de fascisten geen podium te geven, omdat hun ideeën tegen de rechtsstaat in gaan. Anderen hebben de wijkraad voorwaarden gesteld voor hun deelname, en aangegeven dat ze zouden vertrekken als bepaalde grenzen zouden worden overschreden. D66 gaf aan wel mee te doen aan het debat, maar dat ze in de gemeenteraad een lijn zouden hebben van “niet samenwerken met voorstellen, niet steunen en geen andere vormen van samenwerking”. Andere partijen wilden niet meedoen aan zo’n cordon sanitaire. Iemand van de wijkraad zelf gaf aan het lidmaatschap op te geven als de fascisten aan het woord zouden komen. Ik wil “fascistisch gedachtegoed niet faciliteren”, zei die.

De wijkraad reageerde op geen enkele mail, ook niet die van de politici, en er leek verder geen manier om hen te bereiken. Gelukkig wisten we gisteren aan het begin van de middag toch het telefoonnummer van voorzitter Henk Osinga in handen te krijgen, en zijn we hem gaan bellen, wat hij niet erg op prijs stelde. Hij was net in een overleg, antwoordde hij enigszins nerveus. Waarom beantwoord je geen mails, vroegen we hem. Daarop gaf hij geen antwoord. Wel zei hij: we hebben gewoon iedereen uitgenodigd. We zouden hem later die middag kunnen terugbellen, sloot hij af. Maar hij nam zijn telefoon daarna niet meer op. Kennelijk werd de druk te groot, want ook lokale media hadden al aandacht besteed aan onze stellingname.

Mond houden of afgevoerd worden.

Opstaan tegen fascisme

Waar Osinga’s ongemak toe leidde, zagen we in de avond bij de bijeenkomst. Bij aankomst stonden er vier bussen vol agenten voor het gebouw, waaronder minstens één ‘undercover’, binnen waren twee beveiligers en iedereen die de zaal in wilde, werd indringend individueel bekeken en gevraagd wat die kwam doen. Er waren hoe dan ook meer leden van de repressieve ‘diensten’ dan actievoerders. Wij waren met vijftien mensen en in totaal waren er zo’n tachtig tot honderd mensen in de zaal. Er moesten extra stoelen gehaald worden. Het leek erop dat een flink deel van de aanwezigen wist dat het debat omstreden gemaakt was, en een aantal van hen was misschien ook juist daarom wel komen kijken. Alle kandidaten zaten op een rijtje en de FvD uiterst rechts, vanuit de zaal gezien. FvD-er Bakker zat er relatief geïsoleerd bij, behalve een paar fans sprak niemand met hem. Hij werd helaas wel heel hartelijk begroet door iemand van de lokale pers die we goed kennen en die zich meestal progressief toont. Die begroeting was zo echt niet nodig, en droeg bij aan de verdere normalisering van het fascisme.

Op het moment dat de voorzitter het woord nam en de meeting wilde openen, stond een van ons op om een duidelijk statement te maken tegen de aanwezigheid van de fascist in het panel. Al snel werd hij gemaand om te gaan zitten, en toen hij dat weigerde en door bleef praten, werd de beveiliging erbij geroepen en werd hij hardhandig de zaal uitgezet. Nog tijdens dat geweld stond een tweede kameraad op om verder te gaan, en die zei dat hij pas zou gaan zitten als de fascist weg was, en ook die activist werd verwijderd, en zo ging het nog vier keer door. Hierdoor begon de meeting zo’n tien minuten later dan gepland.

“Ik ga niet zitten totdat die fascist weg is.”

Etnische zuivering van de Stevenshof

We zeiden onder meer dat de FvD fascisten zijn die pleiten voor “remigratie”, dat wil zeggen: etnische zuivering. Ze willen een deel van de bevolking van Leiden, en ook van de wijk dus, deporteren. Onze buren, de mensen van wie we houden. Hoe kan een partij democratisch zijn als die ervoor pleit om een deel van de andere stemmers te deporteren, of zelfs hun bestaan ter discussie stelt? In een democratie kan niet een meerderheid beslissen om een minderheid weg te maken, want er liggen waarden aan democratie ten grondslag, zoals dat iedereen mag meedoen.

Hoe bestaat het dat een partij die die waarden ontkent, een partij van antisemieten, racisten, seksisten en klimaatcrisisontkenners, mee mag doen aan een debat? Een partij die vindt dat lhbtqia+ mensen geen bestaansrecht hebben en vrouwen moeten doen wat mannen zeggen? Moeten we gaan praten over een beetje meer of een beetje minder antisemitisme? We zeiden ook dat het extra schandalig was om fascisten het woord te geven juist op de dag waarop we herdenken hoe mensen precies 85 jaar geleden met de Februaristaking in opstand kwamen tegen fascisme en deportaties. Er is daar om de hoek van de zaal nota bene een school genoemd naar Anne Frank! (En er is ook een Hannie Schaftstraat! Laten we dat opvatten als een waarschuwing aan de FvD.)

“Nummer drie van hun lijst bood een gesigneerde ‘Mein Kampf’ aan op een nazistisch webforum!”

Ook zeiden we dat de nummer drie op de Leidse FvD-lijst, Robbin Stikvoort, actief was op het neo-nazistische webforum Stormfront en daar zelfs een gesigneerde versie van Hitlers boek “Mein Kampf” te koop aanbood. En toen we erop wezen dat FvD-Kamerlid Gideon van Meijeren was veroordeeld wegens anti-democratisch opruien, wist de voorzitter dat zelfs nog te verdedigen!

Tijdens de speeches en het wegvoeren waren er aanwezigen die lieten zien – slechts non-verbaal helaas – dat ze het met ons eens waren, of die dat zachtjes tegen elkaar zeiden. Zowel in het publiek als in het panel. Maar, zoals altijd in Nederland en zeker met zo’n vrijwel volkomen wit publiek (wat bepaald niet representatief is voor de wijk), waren er ook veel mensen die vinden dat we ons aan ‘de regels’ moeten houden, ons fatsoenlijk moeten opstellen, en ‘gewoon’ in gesprek moeten gaan, en vooral: ‘normaal’ doen. Maar fascisme in een democratisch debat kan per definitie niet ‘normaal’ zijn. Er waren in het publiek ook een paar FvD-aanhangers, niet veel gelukkig. Die riepen “bek houden” en “fascisten”, het type bekentenis dat we vaker zien in die kringen.

Vooraf aan het debat: Bakker met drie van zijn fans.

Het debat

De andere helft van de activisten was er om het debat te observeren, foto’s te maken en eventueel bij te springen als fascisten in het publiek fysiek agressief zouden blijken te zijn. Vooraf deed het verhaal de ronde dat de FvD een bus met fans (van de partij, of voetbalfans?) had opgeroepen om te komen steunen, dus we wilden geen onnodige risico’s nemen. Toen de FvD-er voor het eerst aan het woord kwam – het ging over vergroening van de wijk – is er weer iemand van ons opgestaan en die heeft hem stevig uitgescholden: “Ik kan hier niet naar kijken: het is niet normaal dat deze teringlijer mee mag doen”. Ook hij moest natuurlijk weg.

Later hebben enkele anti-fascisten nog wat vragen gesteld aan de andere panelleden, maar we wilden niet de indruk geven mee te doen, en het debat zo ook maar enige legitimiteit te geven. Iemand in het publiek vroeg aan de andere partijen hoe ze hem als linkse Leidenaar met autisme veilig wilden houden ten opzichte van een partij waarvan de mensen op foto’s staan te siegheilen. Een terechte vraag, maar hij werd door de voorzitter daarop helaas wel ten voorbeeld gesteld aan de andere anti-fascisten, omdat hij zo netjes meedeed. Zo was het bedoeld, het debat. Normaal, zoals alle andere debatten. Hij kreeg daarop zelfs een applausje, en werd ongewild neergezet als de goede, de brave activist! De vraag was belangrijk en goed, maar je kunt beter voorkomen om in zo’n normaliserende positie gedrukt te worden.

Ook vooraf: Bakker geïsoleerd aan zijn schrijftafeltje.

Hoewel hij zijn vraag nadrukkelijk niet aan de FvD wilde stellen, deed de voorzitter dat toch. De organisatie hield consequent vol dat je nu eenmaal iedereen moet vragen. Maar vanuit de zaal werd benadrukt dat dat toch echt een eigen keuze is. De eerder genoemde liberale partijen gaven aan dat ze FvD wilden gaan uitsluiten. De kandidaat van de Partij voor de Dieren werd bij haar antwoord meerdere keren met gejoel onderbroken door vier van de aanwezige FvD-fans, wat kennelijk wél gewoon mocht. De SP gaf aan zich te blijven richten op de stemmers van de FvD die uit wanhoop op de fascisten zouden stemmen. De christelijke partijen CDA en CU hielden de deur voor samenwerking met de fascisten wél open.

Het hele debat had uiteindelijk heel weinig diepgang, eigenlijk was iedereen het wel met elkaar eens. Iedereen wil immers schoner water. En niemand van de andere panelleden wilde zich met de fascist engageren. Onze actie had wat dat betreft wel stevig de toon gezet.

Het streven om medebewoners van de Stevenshof te deporteren is een heel belangrijk lokaal thema natuurlijk, ook al beweerde de voorzitter van niet. Waar het gisteravond wel over mocht gaan, was warmtenetten, openbaar vervoer, parkeerbeleid, toegankelijkheid en moeilijkheden met paden die zowel voor fietsers als voetgangers bestemd zijn, want voetgangers voelen zich daarop niet veilig. Net voor de pauze was er nog een vraag vanuit de zaal aan de FvD-er. Hij had gezegd dat hij geen subsidies voor verduurzaming wilde. Ging hij dat helemaal aan de huurder overlaten? En accepteerde hij, als kandidaat voor de gemeenteraad van Leiden, de stad van wetenschap, dat mensen invloed op het klimaat hebben? Bakker kwam met bekende drogredeneringen dat het klimaat altijd veranderde en dat de Nederlandse bijdrage sowieso erg klein was. “Dus u ontkent de wetenschap”, vatte de vraagsteller terecht samen.

Alle kandidaten op een rijtje.

Buiten

En de activisten die aan het begin verwijderd waren door de beveiligers? (Een van de twee beveiligers gaf trouwens terloops toe het wel met ons eens te zijn.) Die werden bij de deur opgevangen door de politie die id-bewijzen eiste. Dus jullie willen de namen van mensen die zijn opgestaan tegen fascisme en iets kritisch zeiden, vroegen we. Zodat jullie straks, als ze aan de macht zijn, weten wie jullie moeten gaan ophalen? De agenten beweerden echter neutraal te zijn. Een van ons wist nog weg te rennen en kon zo aan de id-controle ontkomen. We werden vervolgens gevorderd om het gebied rond de zaal te verlaten. Daarop zijn we de wijk ingelopen, en hebben we een tijd kat en muis gespeeld met busjes en fietsende agenten die ons volgden. We hebben hen afgeschud en rustig afgewacht tot het einde van de meeting om de bezoekers buiten alsnog even onze flyers te geven.

Toen we echter tegen het einde van de meeting weer bij de zaal arriveerden, met vier anti-fascisten, kwamen er meteen weer enkele politiebusjes aan gescheurd. We moesten weg, want ze wilden geen wanordelijkheden. Die willen wij ook niet, antwoordden we, want we willen alleen flyers uitdelen. Dat hadden jullie dan maar eerder moeten doen, want jullie actie is nu eenmaal afgelopen, meenden ze voor ons te kunnen bepalen. Bovendien bestaat de kans dat de FvD-ers met jullie op de vuist willen, voegden ze toe. En we zijn er ook voor jullie veiligheid. Maar, zo zeiden wij, jullie kunnen met dat overtal aan agenten heel goed die vier tot zes fascisten onder controle houden als het nodig is. Maar nee, we moesten hoe dan ook weg. Die ‘neutrale’ politie wilde de fascistische aanhang geen strobreed in de weg leggen, en dus moesten hun potentiële doelwitten, de anti-fascisten, wijken. Zo gaat dat immers. Het verbaasde ons niet.

Op weg naar huis werden meerderen van ons individueel en in groepjes gevolgd door de politiebusjes. Een van ons werd zelfs voorgegaan door een busje dat achterop in de lichtbak “volgen” te lezen had. Stumpers.

De flyer die we niet mochten uitdelen om de fascisten niet zodanig te ontrieven dat ze mogelijk boos zouden worden en er “wanordelijkheden” zouden ontstaan.

Niet wachten tot het te laat is

Voor ons was het een bijzondere avond. Het was spannend om op te moeten staan tegen het fascisme in een zaal met bijna honderd mensen (gelukkig wel met wat friendly faces om ons heen) waarvan je weet dat ze – of ze nu voor of tegen fascisme zijn – je niet gaan steunen. Het overgrote deel van de politieke klasse en de media zal zolang mogelijk blijven doen alsof alles normaal is, toch gewoon meedoen aan een panel met een fascist, het fascisme niet echt in ogenschouw willen nemen, het fascisme niet serieus nemen, want ze wanen zichzelf niet kwetsbaar, niet links, overwegend wit en middenklasse. Laat staan dat ze zich ertegen zullen verzetten…. totdat het te laat is. Wat we in ieder geval bereikt hebben, is dat de avond nooit helemaal ‘normaal’ kon worden, en dat de organisatie én hopelijk ook Bakker zich toch niet gemakkelijk hebben gevoeld.

En dan Bakker zelf. Een kereltje in een net pak die zich nergens over uitspreekt, en doet alsof ie er gewoon bij hoort. Wanneer dit soort minkukels wordt verkozen, blijkt dat ze het vooral doen voor het baantje, voor hun cv, om de partij op de kaart te zetten. Naar vergaderingen komen doen ze niet graag. Denk ook aan Lobke Jegen, van de aan de FvD gelieerde studentenpartij VSP, die in de universiteitsraad zit, maar nooit naar de raadsvergaderingen komt. (Recent is ze trouwens uit de partij gestapt nadat partijgenoot Marlon Uljee werd beschuldigd van fascistisch gedrag.) Het zijn carrière-fascisten, die zich niet per se sterk ideologisch interesseren, maar er wel aan verdienen. En mogelijk hopen om – als de fascisten ooit aan de macht komen – een belangrijke rol te kunnen spelen in het nieuwe regime, bijvoorbeeld à la Adolf Eichmann bij het organiseren van hun “remigratie” oftewel etnische zuivering.

Eric Krebbers

(Met dank natuurlijk aan de input van alle deelnemers aan de actie.)