Dolle Mina in actie tegen Leids optreden van extreem-rechtse cabaretier Kahlmann

Volgende week dinsdag komt de extreem-rechtse cabaretier Rogier Kahlmann van Trigger Warning optreden in Leiden. Althans, dat is de bedoeling van Cultureel Café Leidse Lente. De Leidse afdeling van de feministische groep Dolle Mina wil daar echter samen met andere activisten een stokje voor steken. Ze hebben het café per mail gevraagd om Kahlmann af te zeggen, en gemeld dat ze anders dinsdag actie komen voeren bij de ingang.

Kahlmanns optredens zijn eerder al her en der afgezegd. Volkomen begrijpelijk. Hij ‘grapt’ namelijk over groepsverkrachting en feminicide. Mannen zouden daar volgens hem goede redenen voor hebben. En niet alleen vrouwen zijn het doelwit van zijn spot, ook lhbtqia+-ers, moslims en vluchtelingen worden door de mangel gehaald. Precies de groepen die ook het doelwit zijn van fascistische partijen als de PVV, FvD, JA21, enzovoorts.

De bedrukte t-shirts die hij verkoopt, staan vol extreem-rechtse propaganda, onder het mom van ‘humor’. Denk aan: “Er zijn twee genders: man en niet-man”, “Vrouwen stemrecht geven was een fout” en “De loonkloof is terecht”.

Niet verstoren

Het café Leidse Lente heeft lange tijd een wat progressief imago gehad. Dat heeft te maken met de locatie aan de Haagweg, in een oude school die in 1993 door kunstenaars, in samenwerking met een van de voorlopers van Doorbraak, werd gekraakt voor woonruimte, ateliers en culturele activiteiten.

“De Leidse Lente wil een plek zijn waar iedereen welkom is”, zegt eigenaar Beau Vlasveld in het Leidsch Dagblad. “Als podium willen we geen politieke selectie maken in wie er wel of niet mag optreden”. Hij zegt Dolle Mina “een mooie club” te vinden, die welkom is “zolang het vreedzaam blijft en ze de show niet verstoren”.

Ook Kahlmann vindt het volgens de krant niet erg dat er protest zal zijn. “Als ze maar geen herrie gaan maken. Mensen hebben gewoon een kaartje gekocht om een comedyshow te zien.” Kaartjes die maar liefst dertig euro kosten. Overal waar het fascisme in opkomst is, spekken influencers, podcastmakers en cabaretiers hun zakken ermee.

Slachtofferrol

“Die teksten zijn natuurlijk niet serieus bedoeld”, aldus de cabaretier. Hij beweert grensverleggend bezig te zijn door “mensen te confronteren met dingen die eigenlijk niet meer gezegd mogen worden”. Volgens hem zouden we leven in een “vrij verkrampte tijd, en daarom voelen mensen blijkbaar de behoefte om daar even om te lachen”.

Al decennia krijgen extreem-rechtse opiniemakers en politici alle ruimte, via alle mogelijke media en podia, om te roepen dat we niets meer mogen zeggen. Ze zijn massaal huilie huilie in een slachtofferrol gekropen (om even hun jargon te gebruiken), terwijl regering na regering hun hatelijke propaganda als argument inzet om de wetgeving te kunnen verrechtsen.

Comedy als ooit bedoeld?

“Comedy zoals het ooit bedoeld was”, zo staat het op de website van Trigger Warning. Maar waar de club voor staat, is simpelweg wreedheid, naar beneden trappen, terwijl humor juist ook ooit bedoeld was om naar boven te schoppen. De aanwezigen bij de shows hebben vast en zeker samen veel plezier. Ze beleven samen genot aan het kleineren van anderen.

Mensen zijn van nature empathisch. Om maatschappelijke hiërarchieën en het aandoen van onrecht moreel en mentaal acceptabel te maken, moet de empathie met de ander actief afgebroken worden. Moet ons afgeleerd worden om ons te veel in te leven in die ander. Die moet daarom gedehumaniseerd worden. Van kleins af aan worden we zodoende deelgenoot gemaakt van ons seksistische en racistische culturele archief, bijvoorbeeld via onderwijs, reclame en ontelbare culturele uitingen.

Reactie

Wanneer de ander, de onderdrukte, daar echter tegen opstaat of zelfs maar dreigt op te staan, dan gaat de macht terugduwen. Dan zien we reactionaire ideeën opkomen, ja zelfs fascisme, en worden we overspoeld met extreem-rechtse propaganda van ‘dappere’ tv-influenders als Derksen en ‘cabaretiers’ als Kahlmann, die tegen de stroom in zouden durven gaan. Terwijl ze in werkelijkheid comfortabel met de stroom van de macht meedrijven. En dat maakt het ook mogelijk om er een verdienmodel van te maken.

Humoristische shows als Vandaag Inside en Trigger Warning zijn feesten van collectieve vernedering, van gezamenlijk neerhalen van onderdrukte mensen. Ze geven genot aan de deelnemers, aan het publiek, en bevestigen de orde. Ze geven een roes, en soms zelfs extase, van het lachen, ten koste van die ander. Ze bevestigen het gelijk van de hiërarchie, verdrijven de twijfel en het ongemak, en verstevigen de onderlinge banden van de geprivilegieerden. Die vinden zo eenheid en geborgenheid in hun daderschap.

Blackface

Lange tijd lachte het overgrote deel van de witte Nederlanders zo samen om die domme Zwarte Piet, die de verpersoonlijking vormde van alle zwarte mensen die door de BV Nederland tot slaaf werden gemaakt, en uitgebuit en onderdrukt in de koloniën en later ook hier. Net zoals er in de negentiende en begin twintigste eeuw massaal werd gelachen om de Amerikaanse blackface-shows die door Europa en Nederland trokken. In de VS zelf zagen we die roes van de gezamenlijkheid der geprivilegieerden terug op de postkaarten die massaal werden verstuurd na lynchings. Meutes witte mensen verhit lachend en trots met een biertje, verzameld onder een boom waarin vreemd fruit hing.

Eric Krebbers