Minimumloonwerkers die letterlijk alle kosten zelf moeten dragen – Thuisbezorgd-riders in actie, deel 3

Al jaren strijden riders van maaltijdbezorgers en flitsbezorgers tegen uitbuiting. Zo organiseerde de vakbond van onderop Radical Riders bezorgers bij Flink, Gorillas, Zapp en Getir. Op verschillende plekken organiseren zich de laatste tijd weer riders van Thuisbezorgd, nu onder de vlag van de FNV. Zo was er in februari een actie waarbij riders een betere behandeling eisten bij winterweer. We spreken met Malcolm*, een rider uit Nijmegen, over hoe Thuisbezorgd haar riders steeds verder onder druk zet door privacy-schendende face scans, het ontmoedigen van onderling contact, riders maaltijden te laten bezorgen in hun eigen tijd en allerlei kosten op riders te verhalen waardoor ze effectief onder het minimumloon werken. Lees ook deel 1 en deel 2.

Hoe zit het met jullie fietsen en ander materiaal?

Eerst hadden de hub-drivers dus hub-fietsen. Toen werden dat swapfietsen voor een deel van de bezorgers. Maar ondertussen moeten de meeste bezorgers hun eigen vervoer regelen, en sowieso iedereen die er nieuw bij komt. Die krijgen een kilometervergoeding. Maar die vergoeding, zelfs als je al het maximum krijgt (en veel parttimers krijgen dat niet), is minder dan de abonnementskosten van een swapfiets. Dus je betaalt altijd uit eigen zak. En dat is problematisch omdat wij minimumloonwerkers zijn. Dus ons werkelijke salaris is bij voorbaat al onder het wettelijke minimum, omdat wij die extra kosten zelf moeten dragen.

We moeten zelf vaak ook werkmaterialen (zoals regenbroeken en handschoenen) aanschaffen die ze op papier wel geregeld hebben. De Thuisbezorgd-werkmaterialen zijn niet goed genoeg. Dat is natuurlijk ook lastig als de focus op kostenbesparing ligt. Dat gaat vaak ten koste van de kwaliteit. Als het Thuisbezorgd-merk maar zichtbaar is.

Daarnaast worden we verplicht om allerlei andere werkmaterialen zelf te regelen. Daar zitten ook dure persoonlijke dingen tussen, en alles bij elkaar lopen de kosten uit eigen zak flink op. Bezorgers regelen dingen zoals schoenen, persoonlijke mobiele telefoons, mobiele abonnementen, powerbanks, oplaadkabels, handsfree oordopjes, enzovoorts. Ook moeten we de accu’s voor de e-bike thuis opladen. Met de stijgende energieprijzen wordt dat steeds duurder.

Door het gebruik tijdens werk verslijten al deze materialen veel sneller. Soms gaan ze kapot tijdens werk. Voorheen werd als iets kapot ging tijdens het werk tenminste onze dienst nog uitbetaald. Nu niet meer. Als we bij de start van de shift merken dat iets niet werkt, dan krijg je de hele shift niet meer uitbetaald. Dat wordt gezien als ons risico in plaats van een bedrijfsrisico. Daarnaast zijn we niet verzekerd en mogen we zelf voor de kosten opdraaien als iets kapot gaat of gerepareerd moet worden. De tijd voor onderhoud en reparatie wordt niet uitbetaald. Opstarttijd en afsluittijd ook niet. Op een callcenter krijgen werkers dat wel, zoals het hoort. De vraag is dan: waarom verhaalt een bedrijf dat miljarden waard is de operationele kosten en risico’s op minimumloonwerkers?

Het is natuurlijk een raar verhaal. Brandweermensen hoeven toch ook niet hun eigen brandweerwagen te regelen, en een brandbestendige uitrusting en weet ik veel wat? Dat wordt gewoon geregeld door de ‘werkgever’, want het is noodzakelijk voor het werk. En wij zijn geen onafhankelijke werkers, wij zijn geen zzp-ers. Het lijkt een beetje op een kater die we hebben overgehouden aan de tijd dat bezorgers als schijnzelfstandigen werkten. Maar wij zijn werkers in dienst voor minimumloon. Doordat de operationele kosten op ons worden verhaald, houden we minder dan het wettelijke minimum over. Hoe moeten wij daarmee overleven? Je ziet dus dat Thuisbezorgd op allerlei manieren kosten bespaart door die bedrijfskosten op ons af te schuiven.

Wat voor mensen werken er bij Thuisbezorgd?

In Nijmegen zijn het vaak buitenlandse mensen, maar er zitten ook Nederlanders tussen. Meestal zijn het jongere mensen, studenten, die het als bijbaantje doen. De voertaal is voornamelijk Engels. Er zijn ook mensen die het echt als baan hebben, bijvoorbeeld vluchtelingen. Voor mij is het ook een vaste baan.

Ik heb begrepen van mensen in andere steden, Amsterdam bijvoorbeeld, dat de oudere bezorgers vooral mensen zijn die problemen hebben gehad in het leven. Bijvoorbeeld mensen die depressief zijn geweest, waardoor ze dit werk wel kunnen doen, maar moeite hebben met ander werk. We zien dat mensen hun best doen om te overleven en bij te dragen aan de samenleving. De meeste mensen vinden het belangrijk om financieel zelfstandig te zijn, en zijn vaak trots dat ze dit kunnen doen. Toch horen we regelmatig ook van mensen dat ze ons werk niet zouden kunnen of willen doen, zeker wanneer het slecht weer is. Maar wij doen dit werk dus toch door weer en wind, soms ook terwijl we zelf vinden dat het te gevaarlijk is.

Maar ik denk ook dat hoe langer je dit werk doet, hoe lastiger het is om ander werk te doen. Als je hier blijft haken, dan doet het psychologisch iets met je. Het wordt steeds lastiger om de kloof te overbruggen met ander werk dat beter kan betalen. Maar zonder pensioen is het dus eigenlijk ook geen baan met een toekomst. Die zekerheid voor de toekomst ontzegt Thuisbezorgd ons ook op allerlei andere manieren, als je al een vast contract krijgt. De lonen blijven stagneren op minimumloon. Alle leefkosten stijgen scherp, maar de lonen blijven achter. Ook is er helemaal geen manier om door te groeien in deze functie. Het fungeert daarmee als financieel drijfzand. Straks kunnen we alleen nog een kastje onder de trap huren, zoals Harry Potter. Kinderen hebben is ook niet betaalbaar meer.

Wat altijd fijn was aan dit werk, was dat het een baan was waarbij je geest meer je eigen geest was. Als je fysiek deed wat er werd gevraagd, dan werd je met rust gelaten. Onze collega’s zijn heel leuk en open. Hier is het: als je klaar bent met werk, dan ben je echt klaar. Terwijl je met ander soort werk veel meer last hebt van targets, micromanagement, en gesprekken over hoe je ervoor gaat zorgen dat het beter gaat.

Helaas merken we dat het mentale gewicht van targets en micromanagement ook een steeds grotere rol is gaan spelen bij ons. We kunnen proberen onze statistieken te verbeteren, maar er blijft een natuurlijke limiet aan hoe snel we bestellingen kunnen leveren. We kunnen niet teleporteren of tijdreizen. Toch krijgen we ook bestellingen met ophaaltijden in het verleden, en ook levertijden waarbij we op twee plekken tegelijk moeten zijn. Dat is vooral vervelend als je aan het einde van je dienst bent. Dan voelt het alsof er gesjoemeld wordt om je extra bestellingen te laten doen. Daarnaast is het fysiek ook zwaarder geworden doordat de werkdruk hoger ligt. We werken asociale uren en zijn verplicht in weekenden en avonden te werken, zonder extra tegemoetkoming zoals bij andere banen. Bonussen die wij eerder kregen, zoals de winterbonus, zijn sinds 2026 geschrapt. Ook kunnen we geen punten meer sparen voor kortingsvouchers. Het kantoorpersoneel krijgt overigens wel betere arbeidsvoorwaarden, en regelmatig kortingsbonnen voor eten. Blijkbaar krijgen sommigen ook extra bonnen om onze performance te beoordelen. Maar voor een goede performance krijgen wij niks extra.

Management en investeerders van Thuisbezorgd weten goed geld vrij te maken voor hun eigen salarissen, pensioen, bonussen, en kunnen waarschijnlijk ook werkgerelateerde uitgaven, zoals lunch, declareren. Ook is er budget voor goede arbeidsvoorwaarden van het kantoorpersoneel dat overgebleven is. Dat staat in sterk contrast met de arbeidsvoorwaarden van bezorgers die steeds minder compensatie krijgen, terwijl ze wel harder werken, minder waardering krijgen, meer onder druk worden gezet, meer worden geïntimideerd via bijvoorbeeld waarschuwingen, meer risico lopen op hun werk, zowel financieel als qua veiligheid, minder sociaal contact hebben met mensen zowel op en buiten werk, en meer psychosociaal onder druk worden gezet. Goede arbeidsvoorwaarden lijken bij Thuisbezorgd alleen bezorgd te worden op kantoor.

Joris Hanse

* Sommige details uit dit artikel zijn geanonimiseerd vanwege de privacy en veiligheid van de rider.