Racistisch theater. En nu?

Nederlandse politici – rechts, nog rechtser, soms ook vermomd als min of meer links of ten onrechte daar voor aangezien – houden een weerzinwekkende wedstrijd: hoe krijgen we “grip op migratie”? En wie gaat met de eer strijken? Het is een wedstrijd tussen racisten, waarvan we gisteren de zoveelste ontluisterende ronde mochten aanschouwen.

Dat streven, daar ging onder het kabinet-Schoof mevrouw Faber over, met haar twee wetten die het “strengste asielbeleid ooit” moesten vorm geven. Het kabinet was verdampt in toxische nevels voordat die wetsvoorstellen het parlement door waren. Geen nood, het kabinet-Jetten nam de hardvochtige maatregelen gewoon over en probeerde ze gisteren door de Eerste Kamer te loodsen, nadat de Tweede Kamer al akkoord was gegaan. Dat lukte niet helemaal, door een bizar politiek spelletje van de PVV. Paniek in de tent, politici buitelen boos over elkaar heen. Jullie schuld! Nee, jullie schuld! Schuldig waaraan? Aan het feit dat het uitsluiten van vluchtelingen en het opjagen van mensen zonder officieel geldige verblijfspapieren wat wettelijke vertraging oploopt. Aan het feit dat racistisch beleid een heel klein beetje minder rap wordt doorgevoerd. Ruzie tussen racisten. Waaronder de opperste dienstdoende racist van het land: premier Jetten. Progressief racisme? Het kan wel!

Ik ga de absurde vertoning hier niet nog eens uitvoerig weergeven. Maar het komt er op neer dat de PVV haar best deed om in de beeldvorming de allerhardste anti-vluchtelingenpartij te zijn, ook als dat betekent dat een hardvochtig wetgevingspakket door haar toedoen sneuvelt. Zo kan de PVV haar handen vrij houden, en haar racistische gestook op dit thema voortzetten. Andere partijen hadden het racistische gestook graag nu in beleid omgezet, in de hoop eventjes van het PVV-gehijg af te zijn, maar ook in het welbewuste streven om Nederland verder af te schermen voor vluchtelingen. Effectief racistisch beleid nu stond tactisch tegenover effectief racistisch gestook voor nog grover effectief racistisch beleid straks. Dat was zo’n beetje de ‘keus’.

En we krijgen nu allebei. Niet alleen de PVV zal doorgaan met het vuurtje tegen de opvang van vluchtelingen opstoken. Ook de regeringspartijen plus een flink deel van de oppositie doet mee. Jetten heeft al aangekondigd dat het kabinet snel met nieuwe wetsvoorstellen gaat komen om de boel alsnog te regelen. De boel: grenzen nog verder dicht, recht op opvang en verblijf nog verder uitgekleed, IND gevrijwaard van dwangsommen als ze, zoals heel veel gebeurt, wettelijk voorgeschreven termijnen voor behandeling van asielaanvragen niet haalt.

Intussen is het nadrukkelijk niet zo dat het sneuvelen van de asielnoodmaatregelenwet betekent dat het racistische beleid tegen vluchtelingen echt stagneert. In de eerste plaats is de andere wet, bekend als het tweestatusstelsel, wél aangenomen. Die betekent dat er twee “soorten” vluchtelingen zijn bedacht, een groep die vervolging wegens geloof of seksuele oriëntatie te vrezen heeft, en een groep die vlucht voor oorlogsgeweld of natuur(??)rampen. Onderdeel van die wet: inperking van het recht op gezinshereniging. Kille hardvochtigheid dus, desperate mensen beroven van de optie om ten minste hun dierbaren bij zich te kunnen hebben in hun zoektocht naar een veilig bestaan.

Veel van de maatregelen die nu wel zijn weggestemd, komen binnenkort in een andere verpakking doodleuk terug. Er is namelijk zoiets als het Europese migratiepact. Binnenkort worden de besluiten daarin in wetgeving vertaald, en de kans dat die wetgeving zonder al te grote problemen het parlement door komt is aanzienlijk. “Zo staat het verkorten van de geldigheid van een asielvergunning van vijf naar drie jaar ook in dat migratiepact. Hetzelfde geldt voor het afschaffen van de asielvergunning voor onbepaalde tijd.” En daarmee komt dan bijvoorbeeld de afschaffing van een doorlopende verblijfsvergunning, die dus niet steeds periodiek verlengd hoeft te worden, alsnog. Die afschaffing betekent dat zelfs erkende vluchtelingen (“statushouders”) geen permanente zekerheid hebben over hun juridisch rechtmatige verblijf in Nederland. Zulke mensen blijft de dreiging van uitzetting daarmee levenslang boven het hoofd hangen. Hoe ontwrichtend dat is, hoe dat het opbouwen van een nieuw bestaan in Nederland belemmert, mag duidelijk zijn voor wie nog niet helemaal beneveld is door racistische frames.

Gesneuveld in het gekrakeel is nu eventjes het verbod op verblijf zonder verblijfsvergunning (“illegaliteit”). Niet dat politici daar niet aan willen, want dat wil een meerderheid dus wel. Maar omdat een zeer christelijk deel van die meerderheid het niet aandurft dat mensen van hun zeer christelijke achterban strafbaar worden als ze mensen zonder verblijfspapieren helpen met een maaltijd of zo, ontstond er geharrewar. Het wetsvoorstel dat het geharrewar moest bezweren was de PVV te humaan, maar zonder dat wetsvoorstel wilden andere partijen de strafbaarstelling weer niet. Dat was de achtergrond van het onnavolgbare geharrewar waarin de asielnoodmatregelenwet dus sneuvelde.

Dat daarmee het strafbaar maken van papierloos verblijf in Nederland nu is mislukt, is een meevaller. Ga er echter maar van uit dat die strafbaarheidsstelling opnieuw gaat worden geprobeerd. Minister Bart van den Brink wil al “kijken of hij de veelbetwiste strafbaarstelling van illegaliteit alsnog op de politieke agenda kan krijgen”. Ga er voor de zekerheid maar van uit dat ze dan hun zaakjes iets beter geregeld proberen te krijgen om er door te duwen wat ze er door willen hebben. Ook racistische politici leren (soms) van hun tactische fouten.

So, be afraid, very afraid, voor wat er aan staatsracisme nog aan komt – maar blijf niet in de angst steken. Dit hele racistische offensief vraagt op furieuze verontwaardiging en tegelijk om actieve solidariteit van en met de doelwitten van dit racistische offensief: vluchtelingen, of ze nu al als zodanig zijn erkend of nog in de asielprocedures zitten, en migranten, of ze nu geldige verblijfspapieren hebben of niet.

In het verzet dat nodig is, zijn een paar dingen essentieel. Het allereerste is: totale verwerping van het frame dat politici rond vluchtelingen en migranten hanteren. “Grip op migratie” krijgen is hun doelstelling. Het is op geen enkele manier onze doelstelling. Erkenning van de vrijheid van mensen op vrije beweging, ongeacht grenzen en desnoods tegen de wil van staten in, is wezenlijk. We willen geen grip op migratie. We willen solidariteit met degenen die vluchten voor oorlog of vervolging of sowieso een iets beter bestaan zoeken dan ze in hun land van herkomst te vrezen hebben.

Het idee dat de komst van mensen die asiel aanvragen een “crisis” is voor de samenleving, een “asielcrisis”, moet ook van tafel. Er is een opvangcrisis, omdat bij elke tijdelijke terugloop van het aantal mensen dat asiel aanvraagt meteen opvangplekken zijn wegbezuinigd, zodat er bij elke tijdelijke toename weer plekken tekort zijn. Er is ook een opvangcrisis omdat politici – landelijk en gemeentelijk – geleerd hebben om beter te luisteren naar agressieve racisten die geen azc willen, dan naar mensen die daar anders over denken, en vooral naar mensen die gewoon opvang nodig hebben. Racisten, waaronder regelrechte nazi’s, krijgen keer op keer hun zin. De opvangcrisis wordt dus veroorzaakt door bezuinigingen, door racisme, door toegeeflijkheid aan fascisten. Die opvangcrisis los je op door gewoon opvang te regelen en te garanderen voor wie hier hun, haar of zijn toevlucht zoekt, en niet toe te geven aan racistische meutes op de stoep.

Op politici en bestuurders kunnen we bij dit alles niet rekenen. Solidaire strijd van onderop zal er voor dienen te zorgen dat opvang en vrijwaring tegen deportatie en vervolging voor vluchtelingen en migranten zonder verblijfspapieren verzorgd en gegarandeerd wordt, dat de hinderpalen voor vluchtelingen om hierheen te komen en er een bestaan te kunnen opbouwen worden gesloopt, en dat de druk van racistische meutes effectief wordt dwarsgezeten en weerstaan.

Peter Storm

(Dit artikel verscheen eerder op zijn weblog. De foto’s hebben wij eraan toegevoegd.)