Hoe gaat het nu met de vluchtelingen bij het aanmeldcentrum in Ter Apel?

Een aantal weken terug besloten het Rode Kruis en VluchtelingenWerk Nederland om te stoppen met hulpverlening op het voorterrein van het aanmeldcentrum voor vluchtelingen in Ter Apel. De actie- en steungroep MiGreat riep toen op om dakloos gemaakte vluchtelingen te blijven komen helpen. Ook allerlei spullen, zoals tenten, zijn nog steeds van harte welkom. Hoe is de situatie bij het aanmeldcentrum nu?

Op dit moment zijn er minder vluchtelingen buiten op het voorterrein van het aanmeldcentrum dan een paar weken terug. Iedereen die overdag aankomt, kan bij het aanmeldcentrum naar binnen. Wie later op de dag aankomt, kan terecht bij de noodopvang in Nieuwe Pekela. De volgende dag kunnen deze vluchtelingen dan alsnog bij het aanmeldcentrum naar binnen.

Maar waterdicht is dat systeem allerminst. De laatste bus naar de noodopvang in Nieuwe Pekela vertrekt om 23:00 uur, terwijl de reguliere ov-bussen die vanuit Emmen in Ter Apel aankomen, rijden tot 01:30 uur. De vluchtelingen die na 23:00 uur aankomen, moeten dan dus alsnog buiten slapen op het voorterrein van het aanmeldcentrum. MiGreat deelt aan deze vluchtelingen tenten en andere slaapspullen uit, zodat ze nog redelijk de nacht door kunnen komen. Op dit moment worden gedurende de meeste nachten een handvol tenten uitgedeeld. Overigens is ondertussen ook het Rode Kruis weer aanwezig op het aanmeldcentrum, maar dan wel achter de hekken, op het terrein van het COA. Dakloos gemaakte vluchtelingen zijn daarom vooral aangewezen op ondersteuning door activisten van MiGreat.

Tenten afpakken

De volgende morgen worden de uitgedeelde tenten echter in beslag genomen door handhavers van de gemeente. Al eerder, in de zomer van 2022, pakte de overheid tenten af van dakloos gemaakte vluchtelingen die op het voorterrein van het aanmeldcentrum verbleven. Na een klacht daarover van MiGreat en Doorbraak gaf de Nationale Ombudsman de gemeente en de politie een tik op de vingers. De Ombudsman vond dat overheidsoptreden “onbehoorlijk en ongepast”. Met een brief aan de politie heeft MiGreat geëist dat de onlangs opnieuw afgepakte tenten worden teruggegeven. Daar heeft de gemeente inmiddels aan toegegeven. Als alles goed gaat, dan zal MiGreat de komende dagen de tenten weer terugkrijgen. Het is een grof schandaal dat de overheid tenten ontvreemdt van vluchtelingen die men zelf dakloos heeft gemaakt. Tenten die ook nog eens door het hele land heen met veel moeite door activisten zijn ingezameld, omdat de overheid de eigen zorgplicht voor vluchtelingen niet nakomt.

Dat inzamelen van tenten en andere slaapspullen gaat nog steeds door. Op diverse plekken in het land, zoals in Amsterdam, Rotterdam en Utrecht, zijn inzamelpunten opgericht. Er is behoefte aan zeilen, dekens, slaapzakken, tenten, regenjassen, en ook aan geld. Ook in Enschede is er na de oproep vanuit MiGreat een inzamelpunt opgezet. Een aantal lokale activisten begonnen een appgroep en al snel bleek een weggeefwinkel in een linkse vrijplaats (Tankstation) bereid te zijn om spullen in te zamelen. Vanuit Enschede ben ik vorige week met een auto vol spullen naar Ter Apel gereden. Dat werd erg gewaardeerd, want door het voortdurend in beslag nemen van de tenten zijn er veel spullen nodig.

Systeem van geweld

De situatie in Ter Apel blijft nog steeds grimmig. Ik kreeg het idee dat dat niet alleen op dit moment zo is, maar ook al langere tijd. Bij gesprekken met vluchtelingen en de “veldcoördinator” van MiGreat rees een beeld op van een overvolle opvanglocatie. De maximale capaciteit van tweeduizend mensen wordt regelmatig overschreden. Het is er saai en uitzichtloos. Er zijn nog minder voorzieningen dan in andere azc’s. En ook het personeel is botter. Tussen de vluchtelingen onderling zijn veel spanningen, er doen zich soms vechtpartijen voor, en er worden nu en dan drugs- en alcohol gebruikt.

Het blijft dus broodnodig om juist nu spullen in te zamelen, naar Ter Apel te gaan en vluchtelingen te ondersteunen. De ellende van het systeem van geweld tegen vluchtelingen wordt in Ter Apel pijnlijk zichtbaar.

Joris Hanse