Jemenitische vluchteling tijdens Tilburgse demonstratie: “We zoeken waardigheid, kansen en de mogelijkheid om een bijdrage te leveren”
Ter gelegenheid van Wereldvluchtelingendag, die jaarlijks op 20 juni plaatsvindt, organiseerde de Vrije Bond Tilburg afgelopen zaterdag een demonstratie in Tilburg. Onder het motto “Vluchtelingen welkom, geen mens is illegaal” trokken zo’n 25 mensen door het centrum van die stad, onder wie een aantal Jemenitische vluchtelingen.
Een van die vluchtelingen, Anhar, hield een indrukwekkende toespraak. Jemenitische vluchtelingen houden bij het IND-loket in Den Haag al sinds eind april letterlijk elke dag van 9:00 tot 17:00 uur een doorlopende protestactie. Ook tijdens de demonstratie in Tilburg toonden de vluchtelingen uit Jemen hun strijdbaarheid.
Harry Westerink
De toespraak van Anhar (vertaald door Doorbraak)
Goedemiddag allemaal, geachte gasten, vertegenwoordigers van organisaties, leden van de gemeenschap, medevluchtelingen en vrienden. Dank u wel dat u hier vandaag bent tijdens Wereldvluchtelingendag.
Vandaag sta ik hier niet alleen als vluchteling, maar ook als Jemenitische vrouw, voormalig humanitair medewerker, mensenrechtenactiviste, dochter en zus. Wanneer mensen het woord vluchteling horen, denken ze vaak aan cijfers, statistieken en beleid. Maar vluchtelingen zijn geen cijfers. Wij zijn mensen. Wij zijn gezinnen, dromen en levens die zijn onderbroken door omstandigheden waar we geen controle over hebben. Niemand kiest ervoor om vluchteling te worden.
Mensen worden vluchtelingen wanneer blijven gevaarlijker wordt dan vertrekken. Dat is de reden waarom velen van ons Jemen zijn ontvlucht. Jemen kampt al meer dan tien jaar met conflicten, politieke verdeeldheid, een economische ineenstorting en een van de ergste humanitaire crises ter wereld. Miljoenen mensen hebben moeite om toegang te krijgen tot voedsel, gezondheidszorg, onderwijs en basisvoorzieningen. Burgers zitten gevangen tussen concurrerende autoriteiten, gewapende groeperingen en falende instellingen, vaak zonder de bescherming die ieder mens verdient. Maar achter elke crisis schuilen persoonlijke verhalen. Mijn eigen familie is daar een voorbeeld van. Ik verloor twee van mijn broers en zussen omdat adequate gezondheidszorg en een juiste medische diagnose niet beschikbaar waren toen ze die het hardst nodig hadden. Vandaag zie ik hoe mijn vader met soortgelijke uitdagingen wordt geconfronteerd.
Conflict doodt niet alleen door bommen en kogels. Soms doodt het ook door ingestorte ziekenhuizen, ontoegankelijke medicijnen en systemen die niet meer functioneren. De verliezen zijn stiller, maar niet minder verwoestend. Voordat ik vluchteling werd, werkte ik jarenlang in de humanitaire hulpverlening. Net als veel Jemenitische humanitaire hulpverleners, activisten, journalisten en leiders van het maatschappelijke middenveld, wijdde ik mijn leven aan het helpen van kwetsbare gemeenschappen, het bevorderen van onderwijs, het versterken van de positie van vrouwen, het verdedigen van mensenrechten en het pleiten voor een democratischere en meer verantwoordelijke toekomst voor Jemen.
Wij geloofden dat ons land beter kon worden. We geloofden dat onze kinderen een betere toekomst verdienden. Maar velen van ons hebben een hoge prijs betaald voor dat geloof. In heel Jemen werden humanitaire hulpverleners, journalisten en activisten geconfronteerd met bedreigingen, detentie, ontvoering en vervolging. Sommigen van degenen die vastzitten, zijn voor mij geen namen uit een nieuwsbericht. Het zijn vrienden en collega’s. Sommigen zitten vandaag de dag nog steeds gevangen. Sommigen lijden aan ernstige gezondheidsproblemen. Sommigen zijn in gevangenschap overleden. De pijnlijke realiteit is dat velen van ons die zich voor verandering inzetten, ontdekten dat noch ons werk, noch onze internationale banden onze veiligheid konden garanderen. Zelfs humanitaire hulpverleners werden niet volledig beschermd. Velen van ons vertrokken niet omdat we niet meer van Jemen hielden. We vertrokken omdat we wilden overleven. En omdat we wilden dat onze kinderen een toekomst zouden hebben zonder geweld, angst en conflict. Een toekomst waarin scholen plaatsen van leren zijn, geen plaatsen waar kinderen worden blootgesteld aan rekrutering voor oorlogen die ze nooit hebben gekozen en nooit zouden moeten voeren.
Velen van ons vluchtten ook voor sociale druk en discriminatie. Vrouwen en meisjes staan nog steeds voor enorme uitdagingen, en openlijk spreken over intimidatie, misbruik, gedwongen huwelijken of echtscheiding kan nog steeds stigma en gevolgen met zich meebrengen. Toch blijven talloze vrouwen buitengewone moed tonen, en hun stemmen verdienen het om gehoord te worden. De tragedie van Jemen is niet alleen de oorlog zelf. Het is ook het gevoel van in de steek gelaten te zijn. Gewone Jemenieten zitten al jaren gevangen tussen concurrerende autoriteiten, politieke facties, gewapende groeperingen en machtsstrijd, terwijl veel machthebbers elders veiligheid hebben kunnen zoeken.
Ondertussen moeten burgers de last van het conflict grotendeels alleen dragen. En toch, ondanks alles, bleven we het proberen. We probeerden te onderwijzen. We probeerden levens te redden. We probeerden kansen te creëren. We probeerden gemeenschappen op te bouwen gebaseerd op waardigheid, mensenrechten en gelijke kansen. Soms lukte het. Vaak mislukte het. Maar we zijn nooit gestopt met geloven dat Jemen beter verdiende. Vandaag de dag zetten velen van ons die strijd op een andere manier voort. Niet vanuit Jemen. Maar vanuit ballingschap.
En hoewel we dankbaar zijn dat we veilig zijn, eindigde onze reis niet toen we in Europa aankwamen. Hier in Nederland wachten veel Jemenitische vluchtelingen – waaronder ikzelf – nog steeds op een beslissing over hun asielaanvraag. Maanden worden jaren. Levens staan stil. Gezinnen kunnen niet verder. Dromen blijven in de lucht hangen. Onze vreedzame sit-ins en protesten van twee maanden voor het IND-kantoor in Den Haag zijn geen vijandige acties, maar uitingen van wanhoop en hoop. Het is een oproep om gehoord te worden. Een oproep voor waardigheid, transparantie en tijdige beslissingen. Een herinnering dat achter elk dossiernummer een mensenleven schuilgaat dat wacht op een betere toekomst. Volgens Eurostat was ongeveer 81 procent van de Jemenitische asielbeslissingen die in de eerste maanden van 2026 in Nederland werden genomen, negatief.
Nederlandse rechtbanken hebben echter herhaaldelijk de beoordelingen van de situatie in Jemen in twijfel getrokken, en vorig jaar oordeelde de Raad van State dat de beoordeling van de regering herziening behoefde. Ondertussen blijft de Verenigde Naties waarschuwen voor verslechterende humanitaire omstandigheden en het risico op grootschalige hongersnood. We vragen niet om een voorkeursbehandeling. We vragen alleen dat de realiteit van Jemen vandaag de dag volledig wordt erkend. We vragen om een eerlijke behandeling, gebaseerd op feiten, wetgeving en de realiteit waarmee miljoenen Jemenieten dagelijks worden geconfronteerd. Veel vluchtelingen dragen trauma’s uit het verleden met zich mee en leven in onzekerheid over de toekomst. Sommigen bereiken hun limiet. Sommigen voelen zich onzichtbaar. Sommigen worstelen met zeer sombere gedachten. Tegen iedereen die het vandaag moeilijk heeft, wil ik dit zeggen: verlies alsjeblieft de hoop niet. Jouw leven doet ertoe. Jouw toekomst doet ertoe. Jouw verhaal is nog niet voorbij. En tegen de vluchtelingen die al een verblijfsvergunning, gezinshereniging of staatsburgerschap hebben gekregen: denk alsjeblieft aan de onzekerheid en ontberingen die jullie ooit hebben meegemaakt. Kijk niet neer op nieuwe vluchtelingen, maar steek een helpende hand uit, want jouw steun kan een wereld van verschil maken voor iemand die nog steeds hetzelfde pad bewandelt als jij.
Vandaag wil ik echter niet eindigen met wanhoop. Want vluchtelingen worden niet alleen gedefinieerd door wat ze hebben verloren. Ze worden ook gedefinieerd door wat ze blijven opbouwen. Wij zijn studenten, leraren, artsen, kunstenaars, ingenieurs, humanitaire hulpverleners, ouders en gemeenschapsleiders. We zoeken geen medelijden. We zoeken waardigheid. We zoeken kansen. We zoeken de mogelijkheid om een bijdrage te leveren. En we zoeken de kans om in vrede te leven. Wereldvluchtelingendag gaat niet alleen over vluchtelingen. Het gaat over menselijkheid. Het gaat over het kiezen van mededogen boven onverschilligheid, solidariteit boven verdeeldheid en hoop boven angst. Vandaag vraag ik aan ons allemaal om te onthouden dat niemand zijn of haar huis zou hoeven te ontvluchten om veiligheid te vinden. Niemand zou familieleden moeten verliezen omdat de gezondheidszorg is ingestort. Geen enkele humanitaire hulpverlener zou gevangen moeten worden gezet voor het helpen van anderen. Geen enkel kind zou oorlog moeten erven. En geen enkele vluchteling zou ooit tot een nummer gereduceerd mogen worden. Achter elke vluchteling schuilt een mens. Een gezin. Een toekomst. En een droom.
Dank u wel voor het luisteren. Dank u wel voor uw solidariteit. En dank u wel dat u overal ter wereld vluchtelingen steunt. Fijne Wereldvluchtelingendag.