Spook van het fascisme

Spook van het fascisme.

De liberale democratie is in crisis, en een nieuw fascisme dreigt. Op de lange termijn helpt alleen de omverwerping van het kapitalisme.

Europa wordt overmand door een terugval met fascistische neigingen. Het is geen toeval dat dat samenvalt met het wegkwijnen van de dominantie van het westen, een sterke migratie en de teloorgang en ontmanteling van visies van bevrijding. Daardoor ontbreekt het aan correctiemechanismen die alle groeiende ressentimenten en opkomende autoritaire leiders zouden kunnen tegenhouden. De media en politieke partijen discussiëren over migratie alsof dat het probleem is, en niet de ontmenselijking van Europa. Op internet zien we een snelle groei van het aantal antisemitische uitingen. En bij verkiezingen heeft het snelle deporteren van mensen prioriteit boven sociale kwesties.

In Duitsland is de bondskanselier bijna ten val gebracht omdat ze een humanistische inborst zou hebben. In Italië tiert de Mussolini-cultus welig en stelt de mede-oprichter van de regerende Vijf Sterren-partij, Giuseppe Grillo, migranten en vluchtelingen gelijk aan “tubercelose, schurft, AIDS en cholera”. In Hongarije wil Victor Orbán het land van “vreemde culturen” zuiveren.

Aan de andere kant geeft de burger nog wel de voorkeur aan een bureaucratische afhandeling in plaats van aan een pogrom. En voor het compleet doorbreken van het fascisme ontbreekt het aan de verheerlijking van leiders, en aan een meerderheid die parlementen en vakbonden wil uitschakelen, die kritische intellectuelen wil arresteren, die economie en cultuur wil nationaliseren en de maatschappij op een racistische manier wil zuiveren. Maar de samenwerking met de massa’s, waarvan het fascisme afhankelijk is, is al ver gevorderd. Naties schermen zich af, tegen de belangen in van het kapitaal dat zich juist wil losrukken van nationale staten en open grenzen nodig heeft. De weekkrant Die Zeit publiceerde een opiniestuk tegen reddingsacties op zee, omdat die acties de vluchtelingencrisis alleen maar erger zouden maken. Maar liefst 25 procent van de Duitsers is voorstander van het schieten op kinderen aan de grens.

Alexander Gauland van de extreem-rechtse partij AfD zegt: “We moeten (…) die verschrikkelijke beelden verdragen, we kunnen ons niet laten chanteren door kinderogen.” Hier spreekt een psychisch totalitarisme, dat voor onschuldige mensen de maximale straf voorziet: de dood.

Een belangrijk criterium voor de huidige kwantumsprong is de vervanging van materiële behoeften door slogans. Het fascisme heeft de delicate taak om praktisch denkende mensen ertoe aan te zetten om irrationeel te handelen, om zich op te offeren voor het vaderland. Fascisme komt altijd neer op een teruggang in consumptie. Anders kan het niet werken, omdat de winsten van het nationale kapitaal, het luxeleven van de bestuurders, de corruptie, de militarisering, de oorlogen, de bureaucratenlegers en de spionagesystemen enorme bergen geld verslinden. De nazi-staat had tegen haar einde een staatsschuld van vijfhonderd procent van het bbp. In vergelijking daarmee is de Griekse schuldenberg een grap.

Motivatie

De leiders laten zich villa’s cadeau doen, voor de rest van de bevolking ligt de aantrekkingskracht van het fascisme in de belofte om schoon schip te maken met de vluchtelingen en migranten, in moord zonder schuldgevoel en in volksverbondenheid. Ze negeren bewust wat ze te danken hebben aan de plundering van het zuiden en aan de immigratie, of ze zijn bang om de rekening gepresenteerd te krijgen. Zonder Polen was er geen Duitse staalindustrie, en zonder de dertien miljoen vluchtelingen uit het oosten had er geen “economisch wonder” plaatsgevonden na de Tweede Wereldoorlog, een “wonder” dat vervolgens in gang werd gehouden door miljoenen Zuid-Europeanen en Turken (en niet door Keynes).

Het is wrang dat links al lange tijd oorlogen, veroveringen en crises niet meer toeschrijft aan het kapitalisme en de roof van de meerwaarde van andere naties, maar die ten onrechte wijt aan “globalisering” en antisemitisch beladen “financieel kapitaal”. Wanneer men meent dat het kapitalisme pas slecht is geworden door de groei naar het mondiale en financiële, dan is dus het nationale “scheppende” kapitalisme goed. En groeit het verlangen naar natie en thuisland met zijn etnische, racistische en fascistische verbintenissen en waanideeën.

Een andere verklaring voor de opkomst van het fascisme gaat uit van de ondergang van het proletariaat door het einde van waardecreatie. Micha Brumlik schrijft: “Hier het proletariaat, daar de excessieve, decadente rijkdom: dat is precies de situatie waarin westerse, post-industriële samenlevingen zich nu bevinden (…) op een zodanig toegespitste wijze dat een nieuwe vorm van fascisme niet langer onmogelijk lijkt. De motor van dit afglijden (…) is de arbeidersklasse die als gevolg van digitalisering en globalisering ‘objectief’ overbodig wordt.” (Blätter für Deutsche und internationale Politik 8/18). Maar het afglijden betreft alle groepen. De AfD krijgt 19 procent van de stemmen van arbeiders – zo groot is hun aandeel in de bevolking als geheel. In de Verenigde Staten hebben het proletariaat in de Rust Belt, de christenfundamentalisten, de nationalistische keynesianen, de Tea Party-republikeinen, de Ku Klux Klan en de alt-Right beweging gezamenlijk Donald Trump tot winnaar gemaakt.

Steeds weer wordt het einde van de waardeproductie uitgeroepen. In 1899 voorspelde Rosa Luxemburg de ineenstorting. De SDS meende in 1967 dat “de totaliteit van het machinesysteem de wet van waardeproductie afgeschaft” zou hebben. En vandaag de dag zou kapitaal zich opnieuw hebben afgekeerd van “waarde-creërend werk”. In werkelijkheid bevinden we ons niet in een post-industriële periode, maar in de grootste industriële boom aller tijden. Toen Marx het kapitalisme analyseerde op basis van de situatie van 1861, waren er 1,7 miljoen industriële arbeiders in Engeland, toen de toonaangevende industriële natie. Vandaag de dag zijn dat er 300 miljoen in China. In de belangrijkste geïndustrialiseerde landen is het aantal industriële arbeiders in 150 jaar met 17.000 procent gestegen – en het sterkst in de afgelopen 20 jaar. Het idee dat deze massa mensen geen meerwaarde produceert, dat wil zeggen niet wordt uitgebuit, is net zo esoterisch als de suggestie dat de mens zonder uitbuiting gek (agressief) zou worden.

Rainer Trampert
(Dit is een vertaling door Gerard Zijlstra van het artikel Die Geister des Faschismus dat op 9 augustus 2018 verscheen in het Duitse weekblad Jungle World.)


  1. Jorein Versteege # 1 
    2 maanden geleden

    Neoliberalisme en neofacisme winnen omdat politiek links het socialisme verraden heeft. Linkse partijen erkennen het kapitalisme en weigeren om een alternatief neer te zetten op de dictatuur van hebzucht en uitbuiting. Rechts hoeft niet eens zoveel hiervoor te doen, het is de schuld van linkse partijen en diens politici. Sociaal democraten en ex-stalinisten vechten al 30 jaar niet meer voor alternatief op de bestaande machtsstructuren. Het feit dat links niet wordt vertrouwt ligt helemaal aan hun onvermogen een socialistisch alternatief neer te zetten!

  2. irma dakman # 2 
    2 maanden geleden

    Fascisme wordt heel vaak gezien als een politieke stroming die in het leven werd geroepen door Mussolini. Dat is een misvatting. Fascisme is er altijd geweest. Het is geen ‘isme’ zoals communisme en socialisme dat zijn, maar een gedachtegoed dat op de loer ligt in ieder mens. En daardoor ook in iedere politieke partij, hoe mooi haar de idealen verder ook mogen zijn. Het woord gaat terug op het Latijnse woord fasces dat knoet betekent. Fascisten zijn hardliners die vinden dat mensenrechten alleen gelden voor henzelf en niet voor hun, al of niet vermeende, tegenstanders. Fascisme draagt dus de kiem in zich van totalitair geweld, of het nu van links of van rechts komt. Het gaat erom dat je kritisch speurt naar opspruitende kiemen van het fascisme. Niet alleen om je heen, maar ook in jezelf.

  3. nexus m. # 3 
    1 maand geleden

    Fascisme wordt in het algemeen geassocieerd en als voorbeeld aangedragen voor de periode dat Benito Mussolini aan de macht in Italie was.
    Het begrip fascisme is inderdaad breder en verschilt enigszins per land en cultuur waar volgens Wikipedia de definitie is: — “Reactie die gericht is tegen de humanistische waarden die in West Europa in de vorige eeuw tot ontwikkeling zijn gekomen, waarbij het fascisme een directe uiting van de frustraties van de massa is voor de nieuwe ontwikkelingen waarbij deze frustraties expliciet gericht zijn tegen de mensenrechten (bijvoorbeeld het versperren van autosnelwegen in Friesland voor KOZP), expliciet tegen het communisme (Hitler deed zodra aan de macht meteen een pogrom in Duitsland tegen de communisten uitvoeren, pogrom die de voorbode was voor deze tegen de joden later), tegen het anarchisme, tegen de individuele vrijheden die door de traditionele liberalisme worden aangedragen.

    Benito Mussolini zelf: – “De politieke doctrines gaan over, de naties blijven bestaan. Wij (fascisten) geloven dat de eeuw van de autoriteit aangekomen is, het eeuw die naar rechts blijft trekken, het eeuw van het fascisme”

    (Dit vertaling is uit het franse Wikipedia door nexus m. aangeboden.)

0

Het kan even duren voor je reactie voor anderen zichtbaar wordt omdat de redactie er eerst nog even naar kijkt. Seksistische en racistische reacties worden niet doorgelaten, evenals scheldpartijen, bedreigingen, 'off topic'-bijdragen en pure 'knip en plak'-reacties (deze website is geen prikbord). Wil je contact met de redactie? Mail dan: doorbraak@doorbraak.eu


Je mag de volgende tags gebruiken: <a href=""> <blockquote> <del> <code> <em> <i> <strong> <b>


*