President Goïta’s cadeaus aan de opstandelingen in Mali
Op 13 mei 2025 verbood de regering van Mali onder leiding van president Assimi Goïta alle politieke partijen vanwege de “openbare orde”. Goïta, die via twee militaire staatsgrepen in 2020 en 2021 aan de macht kwam, houdt van krachtige nationalistische retoriek, waarbij hij zichzelf afschildert als verdediger van de onafhankelijkheid van Mali.
Hij verzet zich tegen buitenlandse invloeden en laat oude bondgenoten vallen. Zo dwong hij in 2022 Frankrijk zijn soldaten terug te trekken, stuurde hij in 2023 de soldaten van de VN-vredesmissie weg en beëindigde hij in 2024 het vredesakkoord met de Toearegs in het noorden van het land. Ter vervanging van de Franse en de VN-soldaten koos hij voor het Russische Africa Corps, wat de nieuwe naam is van de beruchte Wagnergroep. Veel Malinezen die zich ergerden aan de buitenlandse soldaten, terwijl het geweld van terroristische groepen in het noorden van het land toenam, juichten zijn beslissingen toe.
Dit is het eerste van een serie van vier artikelen over de Sahellanden: Mali, Burkina Faso en Niger, waar militairen de scepter zwaaien die door een staatsgreep aan de macht gekomen zijn.
Verder beloofde Goïta corruptie aan te pakken en de Malinese instellingen te stimuleren om hun werk beter te doen. Dergelijke populistische taal sprak de bevolking aan die de straffeloosheid van de elite en het slecht werken van de overheid beu waren. Jammer genoeg is de situatie sinds Goïta vier jaar geleden aan de macht kwam niet noemenswaardig verbeterd. Sinds februari 2022 heeft de ‘overgangsregering’ de verkiezingen herhaaldelijk uitgesteld vanwege “technische redenen”, en in 2025 uiteindelijk besloten dat Goïta voor onbepaalde tijd als president aan kon blijven.
Het zoveelste uitstel van de verkiezingen was de directe aanleiding voor demonstraties van oppositiepartijen begin mei 2025. In plaats van te beloven om zo snel mogelijk normale verkiezingen te gaan organiseren, vaardigde de regering snel een verbod uit op alle politieke partijen. Verder heeft de ontevredenheid van veel Malinezen vooral economische wortels. Ondanks talloze beloften van de regering blijft de bevolking een erbarmelijk leven leiden. Voor zover er sprake is van economische groei, geldt dat bijna alleen voor de grote steden, maar niet voor het platteland waar de meeste mensen wonen. Ondertussen groeit er een nieuwe rijke klasse, wat blijkt uit de luxe huizen van de kolonels die de laatste tijd als paddenstoelen uit de grond schieten. Een lid van de junta, de onlangs overleden generaal Sadio Camara, had zelfs twee stallen op zijn erf staan met meerdere paarden.
Nu het bedrijf Starlink internet via satellieten aanbiedt, kunnen mensen die in afgelegen gebieden wonen ook websites bekijken en sociale media gebruiken. Daardoor kunnen militante groepen in de Sahel hun informatie, standpunten en ideologie makkelijker verspreiden, eenvoudiger aan nieuwe strijders komen, en hun operaties handiger plannen en uitvoeren.
Eind april dit jaar vielen vele duizenden strijders van de Jama’at Nusrat al-Islam wal-Muslimin (JNIM, Steungroep voor de Islam en Moslims) zes steden in Mali aan, waaronder de hoofdstad Bamako. Tegelijkertijd bestormde het Front de Libération de l’Azawad (FLA, Bevrijdingsfront van Azawad, in Noord-Mali) van de Toearegs (inheemse bevolking van de Sahel) twee steden in het noorden van het land. Terwijl ook de Islamitische Staat – Sahel Provincie (ISSP) een paar dagen later mee ging doen. De gevechten duren nog steeds voort en hebben vele honderden mensen het leven gekost. De JNIM wist de minister van defensie Sadio Camara in zijn woning te doden. De gevechten tonen aan dat de veiligheid in Mali niet verbeterd is ondanks de beloften van de coupplegers in 2020 en 2021.
Ondertussen blijven de belabberde economie, onveiligheid door terrorisme en georganiseerde misdaad het leven in Mali steeds moeilijker maken. Noch het Malinese leger, noch de nieuwe bondgenoten van Goïta zijn er tot nu toe in geslaagd om deze problemen te beperken. Zijn verbod vorig jaar op politieke partijen, en zijn besluit om voorlopig geen presidentsverkiezingen toe te staan, heeft niet alleen geleid tot veel onrust onder de bevolking, maar vermoedelijk ook een impuls gegeven aan jihadistische groeperingen en andere lokale verzetsorganisaties die actief zijn in het hele land. In die zin zijn de dictatoriale besluiten van Goïta een jaar geleden onbedoelde cadeaus aan de moslimfundamentalistische strijders geweest, waar die vast maar wat blij mee waren.
Abdelkader Abderrahmane
Het oorspronkelijke artikel “Goïta, gift to the insurgents” verscheen begin juni bij Africa is a Country. Vertaling en bewerking: Jan Paul Smit.
Verder lezen
“What role has Russia played in Mali’s security and the Sahel region?”