Pride in Leiden: “Demonstreren mag wel en Stonewall was een rel”

Geplaatst op 7 september 20267 september 2026 door

Zaterdag namen we met zes mensen deel aan de Leidse Canal Pride door te demonstreren. Want Pride is protest. Dat is niet slechts een slogan, of een nagedachte bij een feestje. Nee, het is juist de kern. Pride is ontstaan vanuit strijd en protest, en Pride is nog steeds een protest. En dat is nog steeds broodnodig, zeker in een wereld waar een enorme backlash is tegen met name trans mensen en waar queer levens tegelijkertijd worden misbruikt als racistisch token tegen vluchtelingen en moslims. Het is daarnaast helaas ook nodig om te demonstreren om überhaupt een politiek geluid te laten horen bij de Pride, want de afgelopen drie jaar zette de gemeente Leiden en de Pride-organisatie repressie in tegen kritische geluiden.

Een van ons deed zaterdag mee als een levend standbeeld van Athena, godin van wijsheid en strijd, midden op de Catharinabrug in Leiden. Haar zwaard was een Pride-vlag, haar schild was een protestbord waarop stond: “Protesteren mag wel & Stonewall was een rel”. Vier anderen deelden vijfhonderd flyers uit over de betekenis die Pride heeft, én over het heden en verleden van repressie op de Leidse Pride. Athena trok flink de aandacht en werd veel gefotografeerd. Voorbijgangers waren geïnteresseerd, en namen snel flyers aan. Met sommigen volgde een leuk gesprek. Één persoon weigerde de flyer, “want ik ben hetero”. Een ander kwam de flyer terugbrengen toen bleek dat we ook over Palestina hadden geschreven.

De tekst van de flyer:

Tijdens de Pride vieren én strijden we. We gedenken de strijd van de oudere generaties, en strijden ook voor onszelf en de generaties na ons. Pride is nog niet af zolang er geweld en discriminatie is, zowel op straat als door de staat.

Waar strijden wij voor? Voor afschaffing van de wachtlijsten voor transzorg en voor emanciperende lessen over seksualiteit en gender. Tegelijkertijd strijden we tegen discriminatie, zowel van lhbtqia+-mensen als van moslims en vluchtelingen. Wij weigeren gebruikt te worden voor het racistische verhaal van extreem-rechts. Wij zijn pas vrij als iedereen vrij is.

De strijd van Pride is daarnaast de strijd tegen elke vorm van onderdrukking: van de genocide in Palestina tot het kapitalisme dat miljarden levens wereldwijd kapot maakt; een systeem dat winst plaatst boven ons leven en dat van de planeet.

Terwijl wij strijden, wil de Canal Pride alleen focussen op het feestelijke. Al het politieke moet wijken voor de aantrekkelijkheid voor commerciële partijen. In 2023 werden demonstrerende queers op de Catharinabrug door politie in elkaar geslagen en queer studenten mochten in 2024 en 2025 geen protestborden laten zien.

Vandaag staat hier een levend standbeeld van Athena, godin van de wijsheid én van strijd. Het standbeeld is levend, want de queer-strijd gaat door en onze geschiedenis is nog lang niet in steen gebeiteld.

Toen de boten aankwamen waren we al door onze flyers heen. We besloten snel nog drie andere borden op te halen, die vorige week maandag gebruikt waren tijdens de Pride Walk, en daarmee naast Athena te gaan staan. Naast haar schild hadden we nu ook borden met opschriften als: “Queer- Trans- Refugee- Rights” en op de achterkant “Terfs & Racists Fuck Off”. En: “We will not be quiet, Stonewall was a riot”, met op de achterkant het “Leidse Pride Archief”, met daarin genoemd de Roze Zaterdag van 1983, de Queer Pride March van 2021 en de Canal Prides “met commercie en repressie” van 2023 tot 2026. Ook hadden we een bord met “Geen politie op de Pride”.

Als er een boot aankwam zorgden we ervoor dat onze teksten te lezen waren door de opvarenden, en in de tussenpauzen, draaiden we om naar de voorbijgangers die op de brug liepen. Vanaf sommige boten was er veel bijval, vooral als de deelnemers daarop zelf ook met protestbordjes zwaaiden. Helaas was er ook reclame voor commerciële bedrijven, zelfs een boot die meldde dat ze “collega’s zochten”, en die Pride misbruikten als middel om te rekruteren. Er waren veel mensen die duimen omhoog staken. Er is duidelijk op die boten ook de wil om het politieke karakter van de Pride te laten zien. Naast het brave “love = love”, waren er ook echte protestborden, zoals tegen de genocide in Palestina.

Vasthouden?

Om te kunnen demonstreren tijdens Pride, op de voor ons zo beladen brug, was een overwinning, maar het voelde ook wrang. De meesten van ons waren afgelopen maandag ook aanwezig bij de Leidse Pride Walk, die een bittere nasmaak achterliet. Naast een aantal uitstekende en indrukwekkende speeches, waaronder die van Jonny van Theater De Generator, waren er meerdere toespraken die opriepen tot verbinding, het accepteren van verschillende meningen en het elkaar “vasthouden”. Om samen als queers één front te vormen tegen de vijandigheden van buitenaf. Dat klinkt mooi, maar gezien de repressieve geschiedenis van de Canal Pride richting kritische geluiden en andere meningen, ook vanuit zogenaamde bondgenoten, voelde dat voor ons vooral als een oproep dat wij en andere radicale queers vooral de mainstream moesten omarmen. Zonder daar solidariteit of steun voor terug te hoeven verwachten als die vijandigheden van buitenaf zich tegen ons richten.

Want waar waren die instituties en mainstream organisaties toen wij in 2023 van de Catharinabrug af werden geslagen door de politie omdat we een anti-kapitalistisch spandoek wilden ophangen? En daar niet eens de gelegenheid voor kregen, toen de politie gelijk aan het spandoek ging trekken en met wapenstokken op ons insloeg? En waar waren ze in 2024 én 2025 toen queer studenten van de universiteit Leiden op de universiteitsboot met protestborden wilden varen en werden tegengehouden door de organisatie van Canal Pride? De studenten lieten het er trouwens niet bij zitten, en dat heeft er toe geleid dat de universiteit dit jaar niet meedeed met een boot, maar in plaats daarvan opriep om mee te doen met de Pride Walk.

Roze in blauw

Wij werden deze keer gelukkig niet van de brug geslagen. De gewapende arm van de staat hield zich in. Maar wel kwamen ze vier keer langs om te controleren wat we aan het doen waren. De eerste agent wilde weten of we dit met iemand hadden afgesproken. (Nee.) “Jullie protesteren tegen het kapitalistische karakter van de Pride?”. “Ja”, zo zei onze woordvoerder, “en tegen dat jouw collega’s mij en anderen drie jaar geleden van deze brug hebben afgeslagen”. “Ah”, zei hij, “daar was ik niet bij, dus daar weet ik niet van. Je bedoelt ‘politiegeweld’?”, waarbij hij airquotes-gebaren maakte. “Laat die aanhalingstekens maar weg”, zei onze woordvoerder. “Gaan jullie nog andere dingen doen?”, wilde de agent weten, maar hij wist genoeg van demonstratierecht om ons te laten staan.

Zijn meer opgefokte collega in burger die even verderop stond, vond het “echt niet kunnen” dat wij daar onaangekondigd stonden, zo hoorde een van ons hem tegen de eerste agent zeggen. Die moest van hem alsnog bij de burgemeester inchecken. Even later kwam agent één zeggen dat als we “het zo zouden houden” we mochten blijven staan van de burgemeester. Die gaf dus “toestemming” dat we in onze eigen stad bij een Pride, die ook van ons zou moeten zijn, mochten blijven. Een korte tijd later kwamen er twee fietswouten, die op onvriendelijke toon vroegen wat we daar aan het doen waren, weer allemaal vragen gingen stellen en per se een foto van onze flyer wilden maken. Bij deze agenten merkten we op dat omstanders gelijk meer afstand van ons gingen houden, alsof alleen al de aanwezigheid van de politie betekent dat we iets verkeerds zouden hebben gedaan.

Maar wat de agenten waarschijnlijk het meest dwars zat, was dat we daarna met een “geen politie op de Pride”-bord stonden tijdens de botenparade. Zo’n vijf agenten stonden toen naast de brug met elkaar te overleggen of we nu “voor” of “tegen” de Pride waren, en of ze moesten ingrijpen. Twee agenten kwamen vervolgens naar ons toe, waarbij de “roze in blauw”-smeris streng vroeg “waarvóór we hier waren”. “Voor de Pride”, antwoordde onze woordvoerder, die ondertussen het “geen politie op de pride” bord vast had. “Jullie hebben anders wel andere boodschappen bij je”, was de reactie. Onze woordvoerder zei: “Vinden jullie dat ik deze boodschap hier niet mag uitdragen? Dat ik vind dat jullie niet op de Pride zouden moeten zijn? Dat is toch mijn vrijheid van meningsuiting?” De politieagent beaamde dat mopperend, maar moest wel een foto maken van het bord. “Zet je die wel even op jullie Instagram”, opperde een van onze vrienden die net op dat moment aankwam. Alle borden, voor én achterkant, moesten worden gefotografeerd, voordat ze weer afdropen.

Eigenaarschap

Na het onderzoek dat we na het geweld van 2023 uitvoerden was onze belangrijkste conclusie dat Pride niet gezien wordt voor wat het eigenlijk is: een feestelijk protest, viering én strijd ineen. Pride wordt, zowel door de gemeente als de organisatie, gezien als een evenement. En de focus is op risicomanagement en damagecontrol. Protest wordt daarmee door de gemeente, de politie en de organisatie gezien als de verstoring van het evenement, in plaats van een integraal en onmiskenbaar onderdeel. Het eigenaarschap van Pride ligt in de ogen van de gemeente en de organisatie niet in de community, maar wordt door henzelf geclaimd. De gemeente wijst immers de stichting Canal Pride Leiden aan als de organisator, en daarmee geven ze die stichting het alleenrecht. Hierbij wordt grote nadruk gelegd op het passend maken voor bedrijven en (heteronormatief) dagjespubliek. De politieke uiting die Pride is, wordt ontkend, en de mensen die daarop wijzen worden gezien als troublemakers. We konden zaterdag nog steeds deze zelfde cynische conclusie trekken, maar deze keer gelukkig zonder politiegeweld over ons heen te krijgen.

Mariët van Bommel
Bo Salomons