Ontpoppen of ontploffen?!
Naar schatting tweehonderd mensen liepen gisteravond mee met de eerste Leidse Pride Walk. “Tijdens de Pride Walk lopen we samen zichtbaar en trots door de stad om aandacht te vragen voor diversiteit, inclusie en gelijke rechten voor de regenbooggemeenschap”, luidde de oproep. Bij de Canal Pride van aanstaande zaterdag zijn kritische en strijdbare uitingen niet welkom. Om zulke geluiden te kanaliseren hebben de organisatoren deze walk bedacht. Maar ook die moest wel saamhorig en gezellig blijven, zo werd in bijna alle speeches benadrukt – een gezelligheid die geweld en de kritiek daarop dreigt te bedekken met de mantel der liefde. Jonny Tudor van theater De Generator dacht daar anders over, zo bleek uit zijn speech die we hier integraal overnemen.
We bevinden ons vandaag in een merkwaardige positie.
Hoi, mijn naam is Jonny, trans man. Ik loop vandaag mee met de Engelssprekende Queer Leiden University, omdat ik me daar het meest gehoord voel in de strijd voor lhbtqia-rechten. Maar vandaag spreek ik Nederlands. Leiden: kún je me horen?! Als vluchteling en migrant hier in Nederland heb ik geleerd dat ik de taal van de meerderheid moet spreken om gehoord te worden. Dat ik mij aan moet passen om mensen niet voor het hoofd te stoten. “En werkte dat, Jonny?” Nee. Ik wás anders, op vele vlakken was ik ´vreemd´, zo ook mijn seksuele gerichtheid en gender. Ik was niet beter, nee, maar wel anders. Queer as fak kan je wel zeggen! Activisme, kunst en de mensen die ik daarbinnen heb ontmoet, lieten het licht schijnen op deze delen van mezelf. Beetje bij beetje scheurde de cocon waarin ik jarenlang had gezeten open. Ik werd herboren. Daar op díe brug stond ik precies drie jaar geleden als pasgeborene: een baby queer die voor het eerst Pride vierde in zijn eigen stad, een stad waarvoor ik me altijd al inzet om het een fijnere plek te maken voor iedereen die door Leiden vaak vergeten wordt. Ik kan me het metalen geluid herinneren van de politiestokken die uitgetrokken werden om ons voor de vierde keer aan te vallen, terwijl ik riep: “Dit is ook ónze Pride!”. Ik kan me herinneren dat ik terugschrok van het geluid van de knuppels. Zo strijdbaar, maar ook zo kwetsbaar.
Ik sta hier voor jullie en werkelijk waar: we bevinden ons vandaag in een merkwaardige positie. Waarin de Leidse Pride in tweeën wordt gesplitst. Vandaag mogen we borden vasthouden, protesteren en demonstreren, omdat we dat aanstaande zaterdag niet mogen! Drie jaar geleden maakte de Canal Pride duidelijk dat wij niet welkom waren op onze eigen Pride. Omdat we protestbanners wilden ophangen aan de brug. Toen werden we met politiegeweld tegengehouden om te protesteren en nu is het een merkwaardig poldermodel-waardig compromis wat ons tegenhoudt. En waarom? Omdat de organisatoren zeggen dat wij als lhbt-gemeenschap een minderheid zijn en de ´gewone Leidenaar´ – de zogenaamde meerderheid – niet voor het hoofd moeten stoten door te provoceren! Wel, ik kan je vertellen dat als je tot een minderheid behoort en dát kunt zeggen, je duidelijk in een comfortabele positie zit en de lhbtqia+-mensen in de steek laat die nog altijd voor datzelfde comfort vechten.
Mensen als wij worden niet alleen nagestaard. We worden in metro’s in elkaar geslagen. Vreemden beslissen jarenlang over ONS LIJF. We plegen zelfmoord. Onze IVF wordt niet vergoed zoals bij heterokoppels. Een X in je paspoort? Een juridische hel en in het buitenland zelfs gevaarlijk. We worden vermoord door bommen, maar zodra die ene vlag wappert, moet die weg, want: “Huh? Palestijnen zijn niet queer, toch?” We worden etnisch geprofileerd, moeten bewijzen aan de IND dat we écht gay zijn, lopen meer risico om dakloos te worden en ondertussen beslissen in Den Haag de raarste politici over ons lot.
Wij willen niet provocéren, we willen gelijke rechten, potverdorie!!! Een Pride organiseren waarbij je zegt dat vechten voor een bestaansrecht provoceren is, maakt ons kwaad ómdat het óns direct kwaad dóet! Niet alleen wordt er gezwegen over de dagelijkse strijd van velen van ons binnen de regenboogfamilie, maar zorgt de uitsluiting ook voor directe dreiging. Want. Als de attractiekijkers aanstaande zaterdag aan de waterkant óns niet vertegenwoordigd zien op de Pride, als de Canal Pride onze rechten zélf provocerend vindt, wat denk je dan dat Jan met de pet gaat vinden, die ons wél overal ziet: op straat, als gespreksonderwerp in het nieuws, online in de duizenden haatcomments – maar níét op de Pride? Dan denkt ie: “Dat zijn die abnormale lui die het voor de leuke normale homo´s verpesten. Die aanstellers voor wie het nooit goed is.”
Maar het zijn die schreeuwende ‘aanstellers’, die queers die ´anders´ zijn, het zijn díe dappere mensen die in 1969 het zat werden dat hun club Stonewall werd binnengevallen door de politie, de politie die toen de ´normale´ mensen van ons moest beschermen. Het zijn die ‘aanstellers’ die zich verdedigden en de straat op gingen. Als je de foto´s van toen ziet, druipt de trots ervan af, their pride was real! I celebrate my pride because I am proud of who we are and of the power within myself and my queens that brought me here – that is truly something to feel pride for. En ja, I love to celebrate, I feel queer joy and I am the first to parade around with my pride, check my insta bitches.
Maar Pride is voor mij geen Taptoe! Pride is geen evenement maar een Protest zolang we nog überhaupt als een minderheid bestempeld worden! Drie Oktober zou ook geen evenement zijn als de Spanjaarden ons nog bezet hielden, toch?
En ónze kanonnen staan niet op de Burcht. Nee, die zijn wij zelf. Wij zijn je flessen champagne die door elkaar geschud zijn. Wij zijn je ongeopende confetti poppers. Wij kúnnen ons niet aanpassen om onszelf te zijn. Vroeg of laat poppen we eruit! De keuze is aan jullie hoe gecontroleerd dat gaat gebeuren, de keuze is aan jullie of we mogen ontpoppen of… ontploffen. Of het queer rage of queer joy gaat zijn! Want ik kan je vertellen: alles dat je inperkt groeit en groeit totdat het niet meer terug de cocon in kan.
En nog één laatste ding: die gewone Leidenaar die we niet voor het hoofd moeten stoten? Wie is dat überhaupt? Al te vaak zie ik de ‘nette´ Leidse mensen een lage dunk hebben van ‘de gewone Leidenaar’. Ik bén een gewone Leidenaar en ik kan je vertellen dat je banger kunt zijn voor die ‘nette mensen’ dan voor de ‘normale’ inwoner van Leiden die een stuk diverser is.
Dank je wel.
Jonny Tudor
Wil je hier verder met ons erover praten? Kom zaterdagavond 5 september naar onze praatcirkel in Theater De Generator om half acht.
Naschrift van theater De Generator op Instagram (hier toegevoegd op 2 september):
De speech van onze collega en directeur Jonny Tudor tijdens de Pride Walk Leiden afgelopen maandag raakte een onbesproken onderwerp aan, een gevoelig onderwerp. En precies daarom vinden we het belangrijk om hem te delen.
We hoorden na afloop van mensen dat ze zich gehoord voelden door de speech: krachtig, confronterend en raak. Omdat hij benoemt wat vaak onzichtbaar blijft.
Als deelnemers tijdens de Walk voelden we ook wat blozende blikken, alsof “waarom maakt hij het conflict zichtbaar?”. Belangrijker was dan de meer terechte vraag: “waaróm is er conflict” en het oproepen tot accountability. Iets dat wij als activisten op meerdere momenten hebben meegemaakt uiteraard, want verandering “moet wel gezellig zijn” 👀.
Maar conflict ontstaat niet doordat iemand het hardop benoemt. Uitsluiting, geweld, ongelijkheid, institutionele drempels en het wegzetten van protest als “provocatie” zijn geen polarisatie omdat we erover spreken. Ze zijn het conflict.
En dan wringt ook de oproep om “verbinding” en om “één front” te vormen die tijdens de Walk vaak terugkwam. Want niemand hield ons vast toen wij bijvoorbeeld werden geslagen. Toen werden we niet als één front gezien, maar als nestbevuilers. En nu wordt opnieuw gevraagd om elkaar vast te houden, terwijl kritiek en ongemak soms nog steeds worden gezien als een bedreiging voor die eenheid.
Maar we zijn een diverse gemeenschap. Juist daarom moet er ruimte zijn voor verschil, woede, kritiek en confrontatie. Solidariteit betekent niet dat we het conflict wegpoetsen.
Als activist is confrontatie een vorm van verbinding: omdat je deze gemeenschap serieus genoeg neemt om niet te doen alsof alles goed gaat.
Zaterdag praten we verder en dan in ons theater. Om 19:30 uur. Over Pride, protest, solidariteit, conflict en de vraag hoe we écht ruimte kunnen maken voor verschillende stemmen binnen onze gemeenschap en samen een mooie toekomst kunnen bouwen.
Onze berichtgeving over de Leidse Prides
Onderzoek naar het geweld op 2 september 2023
1. Leiden Canal Pride – de weggemoffelde achtergrond en geschiedenis (6 juni 2024) (in English)
2. Leiden Canal Pride – waarom er van de gemeente geen objectief antwoord kwam over het politiegeweld (12 juni 2024) (in English)
3. Leiden Canal Pride – ijskoude gemeentelijke bureaucratie leidde tot geweld tegen queeractivisten (14 juni 2024) (in English)
4. Leiden Canal Pride – volgens politie Haaglanden is een losgeslagen ME-er “gepast geweld” (25 september 2024)
5. Leiden Canal Pride – afzwaaiend burgemeester Van der Velden heeft niets geleerd (1 oktober 2024)
Alles rond de Leidse Canal Pride van 2 september 2023
– Aankondiging anti-kapitalistisch blok bij de Leidse Pride (24 augustus 2023)
– Aankondiging actie “Geef fascisten geen kans om drag queen-voorleesuurtje te verstoren” (30 augustus 2023)
– Live verslag van de Leidse Pride op Twitter (2 september 2023)
– Leidse burgemeester accepteert geen links geluid bij de Pride (en legt fascisten geen strobreed in de weg) (2 september 2023)
– Verklaring van Queer Pride March Leiden over politiegeweld tegen queer-activisten bij Canal Pride (4 september 2023)
– Leidse pers en Canal Pride verzwijgen excessief geweld tegen deel van lhbtqia+ gemeenschap (5 september 2023)
– Wat de vijf queer activisten vanavond aan de Leidse gemeenteraad vertelden over het politiegeweld tijdens de Canal Pride (7 september 2023)
– Weerlegging van het verhaal van de burgemeester over het politiegeweld tijdens de Leidse Canal Pride (8 september 2023)
– De Mare: eerste krant die serieus aandacht besteedt aan het politiegeweld tijdens de Leidse Canal Pride (8 september 2023)
– Regenboogkapitalisme: Leidse Canal Pride wint ondernemersprijs (22 januari 2024)
– Queers pakken politiegeweld en pinkwashing terug op Catharinabrug met straatperformance (2 juli 2024)
Alles rond de Leidse Queer Pride March van 25 september 2021
– Aankondiging van de Queer Pride March (13 september 2021)
– Toespraak bij de Queer Pride March: “Plots was ik homo en bruin” (video) (25 september 2021)
– Leiden Queer Coalition: “Tussen droom en daad staan gezin en staat” (video) (26 september 2021)
– Mila bij the Queer Pride March: “Queer cultuur moet inclusief zijn” (video) (26 september 2021)
– Terugkijken naar de Leidse Queer Pride March (27 september 2021)
Hoe het verder ging
– Studentenboot toont verboden actieborden tijdens Leiden Canal Pride. Voorzitter Leiden University LGBT+ Network oneens met verbod en stopt ermee (9 september 2025)
– Ontpoppen of ontploffen?! ( 1 september 2026)
– Pride in Leiden: “Demonstreren mag wel en Stonewall was een rel” (7 september 2026)